Beschaving is een steenbok

Bezing mij, o Muze, de vindingrijke man, die zeer veel rondzwierf, nadat hij de heilige stede van Troje verwoest had.” Zo begint de Odyssee van Homerus. Ik had de Muze willen vragen of zij vandaag de schoonheid van de bergen wilde bezingen, maar ze had een Zoom-meeting, dus doe ik het zelf. De blog is een ode aan de bergen, en daarmee aan de natuur, en daarmee aan elke inspanning om die [schoonheid van bergen en natuur, red] te behouden. De blog is geïnspireerd door mijn vakantie in de Franse Alpen dit jaar.

”My shelter is the mountains”. Gemaakt van plastic afval, 2020.

“De bergen, de bérgen?” hoor ik je denken, “Ze was toch een strandjutter?” Ben ik. De zee is en blijft mijn lievelingsbiotoop. Maar bergen staan er net achter – op een schaatspuntje afstand. Mangrovebossen staan op drie en duinen op vier. Bos staat op nummer 100. Ik kom er steeds meer achter dat ik bos gewoon niet mag. Het probleem zit hem niet in de boom an sich, maar in de samenscholing ervan. Er lopen honderden enge paadjes door bossen, die altijd de verkeerde kant op gaan – naar een snoephuisje of een grote boze wolf. In de bergen zorg ik ook altijd dat ik boven de boomgrens zit. Van boven op bomen neerkijken is oké.

Correct landschap: geen bomen, wel groen

Upper & downer

De bergen zijn voor mij een upper en downer in één. Een grote opwinding maakt zich van me meester bij het zien van de steenmassa’s die met hun scherpe toppen die de wolken in boren. Ze imponeren, maar maken ook kalm. De zon die opkomt boven een stil bergmeer. Gekleurde bloemetjes die zich nestelen in groene dalen. Een rivier die zich bruisend naar beneden stort. Een marmotje dat uit zijn hol scharrelt. Er zijn wel prikkels, maar die zijn van zulk een aard (ik begin spontaan Eline Vere-taal uit te slaan) dat ze je zintuigen strelen in plaats van je om de oren slaan.

Strelende prikkels ipv BAM BAM BAM prikkel prikkel prikkel actie actie actie doendoendoen

Boven de 2000m valt de ruis weg. Gekibbel tijdens vergaderingen, het getetter van social media en de zoveelste belastingboete (de Nederlandse Staat is er flink op vooruit gegaan sinds TrashWorks bestaat) lijken ver weg. Er is alleen het doel: de beklimming. Sub-doel: bier. Benen in ritme brengen met je ademhaling. Stap voor stap. Niet overhaasten. Niet stilstaan, behalve om van een mooi uitzicht te genieten, of dat uitzicht als excuus te gebruiken om op adem te komen.

Bon-bloody-jour

Hoe het met mijn ademhaling gesteld is, merk ik vooral aan mijn ‘bonjour’. De Fransen, vive hun vriendelijkheid, willen per se ‘bonjour’ zeggen. Een optocht van tien Fransen is ook tien keer ‘bonjour’. Mijn ‘bonjour’ klinkt aan de voet van de berg nog welluidend en tweelettergrepig, maar gaat halverwege de berg over in een afgekort ‘sjoer’. Daarna sis ik ‘sjjj’ en tegen het einde van de beklimming stoot ik meer een woeste keelklank uit.

Subtopje, even van uitzicht genieten hoor

De eerste keer dat ik de bergen zag, was ik 14. Ik zie me nog zitten in de auto. Een kussensloop in het autoraam geklemd om de zon buiten te houden, een been van broer of zus in mijn nek en de wollige kussentjes van de walkman op mijn oren. Ik denk dat The Verve opstond. Eerst was het land vlak en opeens reden we door kloven waar watervallen naar beneden kletterden. En daar, een top. Sneeuw. Ik kon niet geloven dat ik zoveel schoonheid zag. Bij thuiskomst hing ik mijn kamer vol posters van bergen en las ik tientallen verslagen van klimmers. Ook voor wie niet warm of koud word van de bergen zijn dit soort boeken de moeite waard. Het is sowieso ontspannen om te lezen over iemand die met twee gebroken benen, afgevroren vingers en longoedeem op 8000m in een white-out probeert te overleven (nestel-nestel in warme stoel), maar ik vind het vooral fascinerend dat mensen eenzaamheid, ontberingen, gevaar en grenzen opzoeken om te voelen dat ze léven, dat ze één zijn met de natuur. Ik ben ook zo. Al zit ik wat betreft eenzaamheid, ontberingen, gevaar en grenzen nog op Alpenkleuter-niveau. Eenzaamheid = geen stadse mensenmassa’s; ontberingen = zere kuiten en een onwelkome aanvaring met een sprinkhaan; gevaar = een paadje kiezen dat niet op de kaart staat; grenzen = afgelopen vakantie een wandeling met een stuk via ferrata. De Franse wandelgids vertelde over deze wandeling dat dat het een enge, steile, woeste wandeling was waarvoor je een ‘pied sur’ moest hebben. Nou, damn, ik hád een zekere voet! Alhoewel ik halverwege de via ferrata een dikke freeze kreeg en half ondersteboven hangend aan een beugel diverse goden heb aangeroepen en misschien ook wel heb gezegd ‘mama ik hou van je’ deed ik het toch. Met dank aan mijn vriend (klimmer) die zo vriendelijk was van onderen aanwijzingen te geven en mij verzekerde dat ik niet zou sterven. Niet vandaag. Na deze wandeling googlede ik op ‘alpinisme cursus’. De bergen wakkeren verlangen naar meer bergen aan.

”Ode aan de bergbeklimmers (V)”. Gemaakt van afval uit de bergen en knipsels, 2020. Het kunstwerk eert de vrouwelijke pioneers van het bergbeklimmen, zoals Margaret Jackson, Lucy Walker, Meta Brevoort en Henriette d’Angeville. Zwaar gerokt en beladen met vaten wijn klommen zij begin 19e eeuw van top naar top.
Margaret Jackson

Marmotten en geiten

Sinds de sketch van de Mannen van de Radio met deze naam ben ik dol op marmotten en geiten. Aan deze dieren is gelukkig geen gebrek in de Alpen. De steenbokken waren prachtig. We zagen vrouwelijke steenbok op een paar meter afstand, door mijn vriend poëtisch aangekondigd met ‘krijg nou de tyfus’. Ze liep vele rondjes om ons heen, wat eerst mateloos vertederde, maar daarna nogal beklemmend overkwam (een inheems Alpensteenboks bezweringsritueel?). We liepen langs een majestueuze mannelijke steenbok die ontspannen op een steen lag, net op de sneeuwgrens. Hij leek de hele vallei in de tang te hebben, maar wel op een relaxte, humane manier. Wat een attitude. Eenmaal thuis kreeg ik een lichte steenbok-obsessie. Hier een kleine greep uit wat later bekend zal komen te staan als de steenbokperiode (23 augustus 2020 tot 1 januari 2021 – tegen die tijd hoop ik weer open te staan voor andere dieren).

Maar vooral de marmotten stalen mijn hart. Ze roepen bij mij hetzelfde gevoel op als een baby bij de gemiddelde mens. Ik wil ze knuffelen, vasthouden, beschermen en koetsjie koetsjie zeggen. En hun tanden poetsen, want die zijn vaak vrij geel. In het plaatselijke supermarktje kocht ik een marmottenknuffel voor meer geld dan dat het acceptabel is om als volwassene uit te geven aan een knuffel. Dagenlang probeerde ik mezelf in te houden, maar op de laatste vakantiedag kón ik niet meer. Ik dook op de plank af waarop hij stond en stootte in mijn vlucht een paar gezelschapsspellen van diezelfde plank. Onder luid gerammel sloot ik Marmot in mijn armen. Check ook de fotoserie die ik maakte over marmottenholen. Prachtige architectonische hoogstandjes in diverse stijlen.

”Marmot on yellow stone”. Gemaakt van een stukje vloerbedekking dat ik vond in Nijmegen en een steen uit de alpen

Diverse marmothol-stijlen, school of 2020

Voorts zagen we een steenarend of vale gier en nog een keer een steenarend of vale gier, een troep van 40 overstekende gemzen, een reuzegrote nachtpauwoog, felgekleurde sprinkhanen, rupsen en kevers, lieve vogeltjes en koeien met de kleur van versgebakken wortelcake.

Plant X

Wat betreft planten kon ik niet genoeg krijgen van plant X. Ik kon haar naam op internet niet terugvinden en wat groenkennis betreft zijn er voor mij vier categorieën: boom-plant-bloem-groente. De kapseltjes van plant X staan elke dag anders, afhankelijk van het weer. Pluizig en wild omhoog bij winderig weer, nat langs hun steeltje bij regen – als een metalhead die een dikke plensbui op zijn hoofd heeft gehad tijdens Dynamo Open Air.

Plant X. Wat schetste overigens mijn verbazing toen ik plant X tegenkwam op een Limburgs kunst-uitje. De plant was verweven in een lichtgevende jurk. Is dit soms een normale Nederlandse plant ofzo???

Ook het veenpluis is prachtig. Het pluis wuift zo stralend wit en superzacht langs de rand van bergmeertjes dat het lijkt alsof ze elke avond worden gewassen met Robijn Extra Wit en wasverzachter.

Veenpluis
Andere plantaardige dingen

Ecologische bouw

Bergbewoners leren ons lessen in ecologisch bouwen. De huizen in de vallei waar wij afgelopen vakantie waren, waren volledig opgetrokken uit hout en steen – een traditionele bouwstijl. Deze bouwstijl wordt niet door een hip ontwerpbureau geclaimd en het verschijnt niet in design-tijdschriften. In al hun bescheidenheid staan ze daar circulair te zijn. Het huis linksonder heeft geen dak. Dat is niet circulair, maar ingestort.

In één traditioneel dorpje maakten wij een heus dorpsfeest mee, wat bijna onwennig voelde na een corona-zomer zonder vertier. Mijn romantische inborst verwachtte oude, verweerde berggidsen, jongeren met klimtouwen om de nek en vrouwen met littekens van het abseilen te zien, maar er waren vooral de usual-dorpsfeest suspects. De joviale horeca-man. De creatieveling met het sjaaltje om zijn nek. De dorpsband (zang, keyboard) die vooral worden aanbeden in kleine kring (oma, opa, moeder, nichtje van twee). De fanatieke, ietwat pinnige vrijwilligsters die koekjes verkochten voor het goede doel. De prepuber-vriendinnetjes met beugels die wacht liepen voor wat oudere jongens die hun geen blik waardig keurden (behalve misschien Pierre, die melancholisch dacht: ‘Ach Céline, was je maar vijf jaar ouder…’.).

Heus niet leuk

Helaas, in een blog die gaat over de natuur moet ook een doomboodschap zitten, net als in elke natuurdocumentaire op TV. Ben je net lekker aan het kijken naar mooie regenwouden komt er altijd die donderstem “Jaaa, dit is mooi he? Nou, het gaat ER ALLEMAAL AAN”.  Doomboodschap van vandaag: de gletsjers smelten. In hoog tempo. In 2050 is sowieso de helft ervan verdwenen, wat we ook doen. He bah, helemaal geen zin om hierover te praten. Kijk zelf maar:

Ook dit rapport https://www.eea.europa.eu/nl/articles/de-alpen#:~:text=De%20invloed%20die%20de%20klimaatverandering,en%20ijs%2D%20en%20sneeuwbruggen%20verdwijnen.&text=Het%20ijs%20is%20weg%20en,is%20vrij%20komen%20te%20liggen bericht over de desastreuze gevolgen van klimaatverandering op de Alpen. Omdat ik weet dat jullie dit niet gaan lezen, vat ik het voor jullie samen: dood, shit, bloemen weg, dieren ongelukkig, stomme vakanties, berggidsen werkloos, waterconflicten, erosie, ellende.

Ook uit eigen ervaring kunnen wij getuigen dat de sneeuw in rap tempo smelt. Mijn ouders hadden drie jaar terug in hetzelfde gebied als waar wij nu waren gewandeld. Onze gesprekken over onze paralelle wandelingen gingen ongeveer zo:

Pa en Ma: “Nou, toen we over route A liepen, was er opeens een sneeuwhelling…”

Wij: ”Sneeuwhelling?”

Pa en Ma: “Nou, toen we route B liepen, konden we niet verder vanwege de sneeuw”.

Wij: “Sneeuw?”

Enz.

Ik vat meteen dat andere milieu-probleem ook bij de horens: plastic. Ik zag dit nauwelijks in de Alpen. Enkel op parkeerplaatsen en in dorpjes vond ik wat stukjes. Maar niet te vroeg gejuicht hoor: https://www.plasticsoupfoundation.org/2018/05/zwitserse-alpen-overal-microplastics/.

Beschaving en buizen

Helaas moesten we na drie weken weer afdalen uit de bergen. De prachtige bergdorpen werden aan de voet van de Alpen vervangen door lelijke industriestadjes. Winkels met afgesleten gevels, cafés met kale vloeren en etablissementen als ‘’Chez Margot’’ waarbij je je Margot voorstelt als die verlopen madam die weeshuis-Annie het leven zuur maakte. Veel stuwmeren en buizen – twee dingen waar ik een hekel aan heb, naast films waarin acteurs een dubbelrol spelen (vre-se-lijk. Zo ongeloofwaardig en zo schizofreen voor de acteur in kwestie). Kleine buisjes oké, max 30cm doorsnee, maar grote, waar je in kunt kruipen en/of een lijk kunt verstoppen: bah. Dit heeft misschien zijn oorsprong in de grote buis in de wc van kleutergym waar ik altijd naar keek nadat ik miljoen kikkersprongen had gemaakt onder toeziend oog van juffrouw E. Doodeng vond ik die, de buis, en juffrouw E ook wel. Haar gymles was niet per se een vorm van spelenderwijs leren, maar volstond meer als een vooropleiding voor de commando’s.

Ik ervaarde de wereld tijdens onze eerste stop bij een wegrestaurant als ronduit vies. Uitlaatgassen, pislucht, mensen (ook vies), auto’s, bussen, vrachtwagens, plastic, plastic, plastic. Nog steeds kan ik niet helemaal wennen. Wandelen in Roggel verhoudt zich tot wandelen in Bonneval-sur-Arc als hoe de klank van de namen zich tot elkaar verhoudt. Waarbij wel gezegd moet worden dat Roggel op zijn Limburgs wat zangeriger klinkt dat met mijn Friese harde G en harde R, die garant staan voor veel potentiële corona-uitstoot. Mijn veelheid aan bezittingen tuimelt over me heen, soms letterlijk, terwijl ik me zo licht voelde met één kleding- en één boekenkist en drie linnen tasjes met ‘rommeltjes’. Nieuwsberichten over Moria, Wit-Rusland, de VS schoten mijn brein binnen. De beschaving viel een beetje ruw op mijn dak.

Hier verloor ik me even in een rant tegen de zogenaamde beschaving, maar de Muze vloot mij terug. ‘Corona maakt alles al zwart genoeg’, zei ze, ‘en vergeleken bij dit stuk is Orwell’s 1984 een lichtvoetige komedie. Hou het maar bij de Alpen. Ga terug naar die steenbok’.

In de Alpen was beschaving een overstekende steenbok. Ik hoefde niks met die steenbok. Ik hoefde haar niet  voor te lichten over gezonde voeding, ik hoefde geen vergadering met haar in te schieten in Outlook, ik hoefde niet in te loggen om haar te zien. De steenbok was, ik was, en dat was alles wat er was. En dat was

Genoeg.

Om het berggevoel te behouden, probeer ik nu te -onten. En wat dat is, vertel ik in een volgende blog.

Meer zien:

David Attenborough’s docu op netflix, natuurlijk

Films van de familie Lapied: https://www.lapiedfilm.com/films. Zij zijn de godfathers van de Alpendocumentaires.

Free solo – over Alex Honnold die zonder touwen El Capitan beklimt. Crazy.

The Dawn wall – ook over El Capitan

Turist – een zeer intrigerende film over een familie die in de Alpen op ski-vakantie is. Terwijl ze op het terras zitten, nadert er een lawine. Pa rent keihard weg. Moeder bekommert zich om de kinderen. De lawine komt ver voor het terras tot stilstand. Niks aan de hand dus. Behalve dat pa keihard wegrende. Hoe ga je met dat feit om als familie? Een zeer interessant gegeven.

https://www.imdb.com/search/keyword/?keywords=french-alps –> hier staan vast wat voor je bij

Dieren!
Zeer educatief

Meer lezen:

De verovering van de Alpen – Fergus Flemming

Wandelen – Frederic Gros

De ijle lucht in – Jon Krakauer

Dromen van de Eiger – Jon Krakauer

Over de rand – Joe Simpson

Alle andere boeken over bergbeklimmers en poolreizigers, ik ben veel titels vergeten. Kwaliteit verschilt nogal. Tips welkom!

Meer luisteren:

Album Into the Wild – Eddie Vedder

De Bourgondiërs – Bart van Loo (podcast). Heeft niks met bergen te maken. Is wel fantastisch!

Corona Cords

Het lijkt alweer een eeuwigheid geleden dat ik een strandjuttocht afsloot met een cappuccino in een gezellig gevuld café. Dat ik workshops gaf aan groepen van 30 kleuters die over mijn strandplastic snotterden. Dat ik voor het eerst in mijn leven op wintersport was en Kaisersmarren at in een volle zweterige skihut. In Tirol. Jawel.

ski kuiken   IMG_20200226_140808_151 (2)

Ski-kuiken gemaakt van plastic uit de Franse Alpen en de piste. Ik nam twee privé-lessen en mocht in pizza-punt van de kinderpiste!

Nu leven we in een soort sci-fi film. Ik had wel een keer een pandemie verwacht, maar ik dacht dat die plaats zou vinden in een tijd van zelfrijdende luchtauto’s en gekloonde huisdieren. Maar we zitten er middenin. Ik heb zelf mijn kunst er op moeten aanpassen.

Best Friends Before and After Corona

Voordat ik verder ga met deze corona-blog wil ik zeggen dat ik op dit moment niet hard getroffen ben door het virus. Hoe ik het beleef, zijn muizenissen. Ik denk aan de zieken, de doden en hun familie. De mensen die direct en indirect mensen verliezen door het virus. De mensen wier hoognodige zorg op een laag pitje staat door corona. Ik denk aan het zorgpersoneel en de leraren. Aan mensen die hun baan dreigen te verliezen door de recessie die komt. Aan de eenzamen, de angstigen, de vluchtelingen, de mensen in landen die het een stuk minder treffen dan wij.

IMG_20200313_223541_752 (2)

“Sorrow” gemaakt van flessen gevonden langs de Maas. Het blauwe flessenhouderding vond ik een paar jaar geleden op het strand van Samos, temidden van kleren en reddingsvesten. Hij was van een vluchteling geweest. Erg confronterend.

De hele wereld zit in hetzelfde schuitje, maar iedereen beleeft deze crisis anders. Waar het voor de ene een tijd is voor Netflixen is het voor de ander een tijd van keihard werken. Waar het voor de één fijn is om meer tijd door te brengen met de familie is het voor de ander een hel vanwege oplopende spanningen in huis. De één hamstert WC-papier in een winkel die nooit leeg raakt. De ander wordt doodgeknuppeld door een politieagent, omdat hij bier haalt (townships Zuid-Afrika).

Boat

De wereld in dezelfde schuit

Corona-song van kennis Bobi Wine uit Uganda

Fases

Met de kennis van nu kan ik mijn corona-proces in een aantal fases opdelen. De fases overlappen elkaar en wisselen elkaar af, maar het zijn er zeven. Zeven lange, dus veel leesplezier. Wil je meteen naar ”kaarten bestellen” scroll dan helemaal naar beneden.

Eén: ongeloof, ‘het zal wel meevallen’ en onwennigheid

In Oostenrijk hoorden we dat er één besmetting was in Nederland. ”Voor we terug zijn, hebben de overheid en de wetenschap de boel wel in de hand”, dacht ik. Blijkbaar heb ik een rotsvast vertrouwen in instituties. Een paar dagen na thuiskomst zat ik achtereenvolgens bij een hoestende Brabander in een hok (toelichting: ik liep mee met een Eindhovense jeugdarts in haar raamloze spreekkamer), ging ik naar de kroeg, naar de film en een debat. In het sociale verkeer voerden mijn vriendinnen en ik onwennigheidsdansjes op. Automatisme: zoenen en een knuffel. Nu: op elkaar afduiken voor zoenen en een knuffel, dan ”oh corona” roepen en terugdeinzen. Tijdens de film waren er juist níet de gebruikelijke kuchjes te horen, waarschijnlijk uit angst dat de hoester door een opgefokt publiek naar de uitgang gecrowdsurft zou worden.

Twee: ”Shit is getting real”

Op het nieuws las ik dat de eerste Nijmeegse besmetting een feit was. Er kleurden meer bolletjes rood op de Corona-kaart. Brabant ging in lockdown. Mijn vriend Tom moest thuiswerken. Oplopende besmettingen. Ik zei mijn ouders thuis te blijven. Toen sloten de scholen.

Drie: opwinding en gevoel van onheil

Alles wat een beetje extreem is, vind ik vaak wel leuk. IJzige sneeuwstormen, hittegolven en omwaaiende bomen: bring it on. Dus er maakte zich een zekere thrill van mij meester toen er allerlei maatregelen werden ingevoerd. Maar er ontstond tegelijkertijd ook een gevoel van onheil. De ziekenhuizen stroomden vol. Onheilspellende beelden uit Italië. Bezorgdheid om mijn ouders. Het besef dat ik ze een tijd niet zou kunnen bezoeken. Paranoïde bij elk hoestje. Informatie opzoeken: wie gaat er dood aan corona? Hoe blijf ik gezond? Hoe lang is de incubatietijd? Is het nuttig extra vitamine C te slikken? Krijg ik dikke billen van corona? En de hamvraag: lieve google, wat staat ons te wachten?

musquitoes in the old zaire

Deep down in the old Zaïre: we’ve gotta kill those mosquitoes!

Vier: chaosje, wennen, rust en gewenning

Opeens was alles anders. Boodschappen doen werd een onderneming. De straten vielen stil, de ambulances loeiden. Er verschenen afzetlinten en plastic wanden. We kregen geen zegeltjes meer van de Albert Heijn, terwijl we net zo goed aan het sparen waren. Een weekend strand werd afgezegd. De eerste videocalls kwamen binnen. In een vriendinnenchatgroep (ZIJ WETEN ZELF WEL OVER WIE IK HET HEB) bespraken we dagelijks of we al dan niet corona hadden en of de post al dan niet veilig was (de laatste vraag hield ons enorm bezig). De homeschooling van mijn twee bonuskindjes moest worden opgetuigd. We moesten onze weg vinden in een wirwar van filmpjes – touwtjespringtutorials – en instructies – in het géle schrift schrijven ze woordjes en in het gróene schrift maken ze tekeningen bij die woordjes. De metalen drinkfles werd de schoolbel. Gekleurde kaartjes gaven het ritme aan. Ik legde uit dat je een ”oe” uitspreekt als een ”oe” en dat 72 min 16 nooit 84 kan zijn. De eerste week was het makkelijk. De meisjes zaten voor het krieken van de dag al klaar en vroegen wanneer ze eindelijk mochten beginnen. De tweede week werden er tussen driftbuien door dit soort tekeningen gemaakt:

Vlnr: eerste harmonieuze zomerse homeschooling dag en de stemming een week later

Ik transformeerde van een lieve juffie in een soort tijgermoeder met drilschema’s, terwijl vriend T wanhopig Gonnie en Gijsje probeerde te vouwen aan de hand van een niet-kloppende tutorial. We besloten de teugels te laten vieren.

IMG_20200327_111806 (2) IMG_20200322_134818 (2)

Vlnr: Gonnie en Gijsje #neveragain en De Trap 

Er was van tijd tot tijd ook een Rust zoals ik die in tijden niet heb ervaren. T en ik krabten tevreden de trap in ons huis (de klus die je dacht dat voor altijd uitgesteld zou worden). Ik bracht veel tijd in mijn atelier door en begon aan het vuistdikke ”Algemene Kunstgeschiedenis”.

Atelier

Vijf: Coronadruk

Maar toen ik me eenmaal op de bank had genesteld zag ik op de media duizenden corona-initiatieven opduiken. Voordat ik goed en wel ”corona” kon spellen, waren er boodschappendiensten, buitenconcerten en kaartenacties opgestart. Ik kon zo snel geen eenzame bejaarde vinden en voelde me een loser. Vriendinnen van me hadden hetzelfde. Eentje probeerde wanhopig boodschappen te doen voor haar buurman, maar die wilde ze liever zelf doen. Een ander wilde graag mee gillen over het eenzaamheidsvirus nu je nog maar bezoek mocht ontvangen van drie mensen, maar ze zei: “Het kost me al jaren moeite om überhaupt drie vrienden bij elkaar te krijgen”. Ik vond ondertussen dat ik mee moest doen aan Tussen Kunst en Quarantaine, maar toen ik eenmaal een schilderij had gekozen wilden de bonuskinderen liever Bunny Hop spelen – een spel waarbij je aan een plastic wortel moet draaien, zodat plastic konijnen door gaten donderen.

IMG_20180320_125811_237

Coronadruk gevisualiseerd

hanginoutwiththealiens

Sociale gatherings die je nu niet meer kunt houden zonder beboet te worden: ”It was GREAT hanging out with the aliens” (2015).

Ik was zo blij als een kind toen ik hoorde van Berenjacht. Een beer was do-able. Ik brak acuut om 00.00 ’s nachts in bij slapend bonuskindje en beroofde haar van haar teddyberen. Je wilt ook gewoon niet dat als je kleinkinderen later vragen: “Wat deed jij met de coronacrisis?” je alleen maar kunt zeggen: “Oma keek Hollands Hoop uit”. En dat dan die kleine Elza voor altijd wordt nagezeten door de nazaten van Oma post en Ab Osterhaus.

Ab Osterhaus dramt in Op1 lekker door tot er agenten in ... Praktisch viroloog zoekt braakliggend terrein Trump botst met kritische dokter Fauci, de Marc Van Ranst va ...

Virologen: de nieuwe popsterren

Nieuwe ruimtelijke inrichting: stoelen voor de apotheek en blauwe randen voor de kassa’s

Maar ik doe mijn best, kleinkinderen. Ik ontwijk mensen als een schichtige eekhoorn. Voor ouderen en mensen in een rolstoel spring ik wel twee meter opzij. Ik wend mijn hoofd af als een orthodoxe gelovige als iemand te dicht in mijn buurt komt. Ik glimlach zo hard naar winkelpersoneel om hen te steunen, dat mijn gezicht bijna in tweeën splijt. Laatst raakte ik bijna in paniek toen ik bij de Zeeman een poezenkussen voor bonuskind L wilde kopen, me bedacht, maar het kussen niet durfde terug te leggen uit angst dat ik een corona-bron in de schappen zou leggen. Ik was duim en pols (”was” als in ”wassen”, niet ”zijn”. Dat zou te filosofisch zijn). Ik ben me bewust van elk contact en elke aanraking. Ik wil gewoon heel goed zijn in corona. IK WIL DAT RUTTE TROTS OP ME IS.

Ik wil een heldin zijn in plaats van een Woman with TV

Maar er bleef onrust. Op een bepaalde manier had ik het gevoel dat ik het uiterste uit de corona-crisis moest halen. Ik dacht: ik heb nu tijd, ik moet een boek schrijven. Ik dacht: ik heb nu tijd, ik moet een boek lezen. Ik dacht: ik heb nu tijd, ik moet klussen. Ik dacht: ik heb nu tijd, ik moet me een slag in de rondte mediteren. Ik dacht: ik moet Mediterrane broden gaan bakken (ja, de geest maakt rare sprongen). Ik dacht: ik moet plastic soup tutorials maken om de mensheid te redden van verveling. Maar dat is veel werk, DUS DOE HET LEKKER ZELF. Hier een stel olifanten, een vogel en een vis.

MHLZ (Maak Het Lekker Zelf)

Zes: reflectie naar binnen

Toen dacht ik: “Waar ben ik mee bezig?” Japke Bouma beschreef het mooi in haar column: de noodzaak tot kalmte. Nu kan niet iedereen dat. Er zijn mensen, zoals artsen en leraren, die drukker zijn dan ooit. Maar ik kan het nóg wel – over twee weken begin ik met mijn nieuwe baan bij de GGD Limburg Noord en ik ben benieuwd wat me te wachten staat. Samen met de stille straten, de stille winkels en de stille bioscopen, mag er ook een innerlijke stilte komen. Vermaak en ruis vallen weg. Essentiële zaken komen bovendrijven. Dat zijn o.a. de liefde voor je naasten. Wanneer Magere Hein in de vorm van corona door de straten waart, is het belangrijker dat je vader blijft leven dan dat je voldoende hartjes op Instagram binnenharkt. De band met vriend en bonuskinderen is belangrijker dan een foutloos opgezegde tafel van drie. Een goede melkopschuimer en sinaasappelpers zijn belangrijker dan of je kleren stinken of niet.

Essence of a flamingo

Essentie van een flamingo

Omdat al mijn workshops en exposities zijn afgezegd daalt er ook in het maken van kunst een rust op me neer. Ik neem weer tijd om uren door mijn stukjes plastic te speuren op zoek naar dat ene ontbrekende puzzelstukje. Ik zet ontwerpen op, laat ze een dag liggen en kijk er weer naar. Ik experimenteer zonder dat ik verwacht dat er iets uit mijn handen komt. Ik geniet zo van mijn door-de-wet-opgelegde atelier-isolatie dat het me aan het denken zet. Mijn productie lag hoog voor corona en ik reikte veelvuldig uit naar buiten. Ik had bevestiging nodig. Een ego dat gevoed moest worden. Corona was blijkbaar nodig om op deze elementen te reflecteren en de jachtigheid uit mijn kunst te krijgen en na te denken: voor wie doe ik het? Voor het genieten of voor de likes? Als uitlaatklep of voor complimentjes? Een beetje van beide is niet verkeerd, maar in deze social media tijd slaat de balans makkelijk door naar het tweede. Het is tijd voor het eerste.

Downward Facing Dog  harry wanted to travel

Vlnr: Reflectie in downward facing dog en Harry wanted to travel, maar dat kan nu even niet

Zeven: reflectie naar buiten

Nu hier in Limburg-Noord de realiteit is ingekickt, het 1.5m winkelen went en ik nog geen getroffenen ken, dringen zich ook mondiale en maatschappelijke vraagstukken op aan mij. Ook aan jullie? Vet opdringerig zijn ze. De wereld is in een stroomversnelling geraakt. Er sluimerde veel – moeten we ”iets” met digitalisering in het onderwijs? Reizen we te veel? Moeten we meer thuiswerken? Heeft de globalisering nadelen? Wonen we te dicht op elkaar? Is het gevaarlijk om afhankelijk te zijn van India en China voor onze medicatieproductie? Is de VS een wankel land? Hoe belangrijk is een betrouwbare overheid? Leven mensen en dieren te dicht op elkaar? Binnen drie weken is er antwoord na antwoord.

De mal die over elk land wordt gelegd is hetzelfde: corona. Hoe ermee om wordt gegaan en hoe erg de ziekte inslaat, is landsafhankelijk. In Nederland en België zet men beren voor het raam – in de VS verviervoudigd de wapenverkoop. In Duitsland zijn duizend beademingsapparaten – Mali heeft er één. In Nederland zijn de treinen leeg en worden zzp-ers gesteund met geld – in India persen zich duizenden dagloners uit de stad in de trein om naar hun plattelandsdorpen te gaan. Zonder werk, zonder geld. Deze crisis komt samen met andere crises, zoals de klimaatcrisis, de burnoutcrisis en de vluchtelingencrisis. En dat zijn alleen nog maar de hippe crises.

dont carry the world upon your shoulders

Don’t carry the world upon your shoulders 

Tussen het verdriet, de beklemming en de angst door is er ook die andere kant. Mooie dingen komen bovendrijven. Saamhorigheid, daadkracht, besluitvaardigheid en reflectie op onze manier van leven. Met betrekking tot dat laatste hoop ik dat we leren, dat we zien, dat we beseffen dat er dingen anders moeten.

Is het ijdele hoop? Na de bankencrisis is er niks veranderd. De banken stortten vele mensen in armoede, maar Occupy werd weggelachen en de banken hebben hun praktijken nauwelijks veranderd. De Tweede Wereldoorlog kennen wij nog uit de verhalen van onze opa’s en oma’s, maar inmiddels worden overvolle vluchtelingenbootjes met Griekse politiestokken teruggeduwd de zee op. De één na de ander raakt burnout en nog moet de productie omhoog en de efficiëntie vergroot. Er worden walvissen gevonden met 22kg plastic in hun maag en de plastic lobby strijdt  voor meer productie. Is dit de wake-up call? Of gaan we straks gewoon weer verder? De vraag is aan ons. Het antwoord is aan ons. Hier zijn drie mooie artikelen hierover: Dezeen Edelkoorts Coronavirus reset,
Guardian Nature is sending a message en Foreign Policy World after Corona.

En nu geef ik het woord aan Bruce:

En aan The Specials:

En aan Beach House:

En aan Bill Withers:

En aan Pete Seeger (vervang Union door Corona):

Hup, doe maar een playlist anders, Elza. Ok. https://open.spotify.com/playlist/1GLEEueNctRmd0ajxwPelN?si=hsvEiGgoSAaoJkRS9eoOSA

Eindboodschap en kaarten

Blijf gezond, lieve mensen. Blijf thuis, blijf rustig, blijf realistisch positief en kritisch optimistisch. Troost elkaar, steun elkaar. Kijk in je buurt wie er een hulphandje nodig heeft. Support je lokale winkels en ook de Blokker en de HEMA. Sterkte voor iedereen. Sustainable Love!

PS Als je een TrashWorks-kaart wilt sturen aan een geliefde of eenzame onbekende stuur een mailtje naar contact@trashworks.nl. Ik heb vier designs besteld. De kaarten zijn 1.50 per stuk en gedrukt op mooi papier. Ik stuur je bestelling binnen twee dagen na bestelling op. De opbrengst schenk ik aan Refugee Community Kitchen en BENG India (organisaties, reken je niet rijk, want er bestellen nooit zoveel mensen mijn kaarten).

elfje_1

Kaart: She rose up from the waves. Leuk voor je vriend of vriendin!

Little Plastic Soup Plants (1024x815)

Kaart: Little Plastic Soup Plants. Leuk voor iedereen!

Still life no I

Kaart: Stilleven nummer 1. Leuk voor oma’s en opa’s!

Sust love B feller

Kaart: Sustainable Love. Leuk voor eenzamen en zieken.

Van De Jutter, de Straat, de Rivier en het Strand. En een van een stuiterbal onder een auto

Plastic afval zoeken heeft vele voordelen. Je ruimt de natuur een piepklein beetje op. Om de boel meteen dood te relativeren: in de tijd dat ik twee flesjes, een snoepwikkel en een Red Bull blikje raap, verdwijnt er een vrachtwagenlading plastic in de oceaan. Gelukkig zijn er nog andere voordelen. Je beweegt: loop, buk, loop, buk, loop, buk. Je vindt de prachtigste schatten, tenminste als je warm wordt van een verpletterde Cola-dop. Elk loopje wordt een zoekavontuur. Zo liep ik vandaag 1.5km in Blerick en daarvan zou je kunnen zeggen: “Is dat nou waar je voor op aarde bent gekomen?” Maar het leverde me het volgende op:

IMG_20200131_134757 (2) de dag na de Persconferentie dodelijke schietpartij Blerick (5).cd390024

Vondsten uit het Limburgse Blerick en een foto van de boeiendheidsgraad van dit dorp als je niet op afval let

Dus ja, inderdaad: hiervoor ben ik op aarde gekomen.

Anomalieën

Een ander, heel mooi aspect van afval rapen is dat je beter naar je omgeving gaat kijken. Je relatie met de buurt en de natuur wordt scherper. Want je kunt geen plasticjes zoeken als je in snelwandelpas al Instagrammend over straten en stranden vliegt. Nee, dit zoeken vergt zorg, aandacht en een oplettende kijk. Je priemende blik moet struikjes doorboren en stoepranden scannen. Je voet moet kleine zandheuveltjes en hoopjes herfstbladeren omver schoffelen. Je prikstok moet door hoog gras woelen en onder auto’s tasten. Soms moet je je op je knieën laten vallen en door het zand woelen. Op het strand doe ik dat graag – op straat en bij de rivieroever houd ik wat meer afstand uit angst door hondenpoep te woelen. Iedereen heeft zijn grens.

Je zintuigen moeten worden afgesteld op anomaliteiten in het landschap. Anamoliteiten. Anamolieten. Anomalieën, dat is ‘m. Afwijkingen. Een glinstering tussen fris groen. Een ophoping van gras en riet langs de rivier. Een beginnend duintje zonder helmgras. Een felroze object in een woestijn van zand.

IMG_20191024_160709 (2)  IMG_20191226_144933 (2)

Twee anomalieën: felle kleur temidden van groen en waterlijnachterblijfselen bestaand uit gras, bladeren, riet en plastic

Plekken waarvan je denkt dat ze misschien schoon zijn. Vlnr: de stenen van het Waagplein te Nijmegen, de waterkant van de Maas en de basaltblokken van de pier op Ameland. Spot het plastic

Op die anomalieën moet je af duiken.  Soms komt dat misschien raar over. Zo zag ik laatst al fietsend een beschadigde stuiterbal onder een auto liggen. Ik trapte vol op de rem tot schrik van de fietsers die achter mij fietsten. Ze vlogen bijna bovenop me, ware het niet dat ik al onder de auto lag te graaien.

suiterbal

#neverregret de duik op de stuiterbal

Er zijn situaties waarin ik al lopend of fietsend iets vanuit mijn ooghoek zie en denk: “Damn, ik ga toch niet voor elk stukje plastic stoppen? Ik heb ook een DOEL in mijn leven, bijvoorbeeld de supermarkt bereiken”. Dan fiets of loop ik door. Steeds langzamer. Totdat ik bruusk omkeer en naar het stukje plastic race alsof een aanzienlijk deel van de bevolking ook zit te azen op dat vertrapte stukje geodriehoek. Het kan ook zijn dat ik de volgende dag terugkeer, omdat het stukje plastic in mijn dromen fluisterde: “Neem mij, neem mij”. Ik heb nog steeds spijt van de zilveren plastic sneeuwvlok die ik zag liggen, maar die ik voorbij liep. Ik zag hem op de Lange Hezelstraat, in de buurt van Make My Day. Als je hem ziet, geef me alsjeblieft een seintje. Zij/hij verdient respect, en een veilig thuis.

Links: schematische weergave van hoe ik een gecrushte plastic schroefhouder voorbij fietste, me bedacht, m’n fiets neerzette en terugliep. Rechts: voor deze groene rakkers ben ik speciaal naar de uni gefietst

Het lijkt me niet onwaarschijnlijk dat ik bekend sta als ‘’dat rare vrouwtje dat altijd iets zoekt”. Alsof ik een soort verwarde weduwe ben die tien jaar na de verdwijning van haar man (garnalenvisser) nog steeds naar haar verloren trouwring zoekt. Over het algemeen reageren mensen echter leuk. Als je je waardeloos voelt, raad ik je aan even afval te rapen. Je krijgt superveel levensechte duimpjes en bedankjes. Soms vertel ik dat ik kunst maak, maar ik ben daar wat terughoudend in. Ik ben altijd een beetje bang dat als ik vertel dat ik kunst maak van afval mensen aan zulke dingen denken:

Makedo_robots_2d_twitter_Ics_Stef_2018-Apr-18_960x 24geheel2

Links: wat mensen denken dat ik maak. Rechts: wat ik maak

Onlangs raakte ik aan de praat met de postbode die vertelde over de banaan met ductape in een museum. Ik had die hele banaan gemist. Afvalprikken –> praten met postbodes –> op de hoogte zijn van de avant gardistische kunstwereld. Je kunt alleen maar winnen.

De Straat

Door het afval zoeken leer je je buurt op een nieuwe manier kennen. Je weet waar de (wiet)rokers en bierdrinkers zich ophouden, namelijk op dat veld bij de speeltuin. Je komt erachter welke flat er een puinzooi van maakt. Dat is dat flatblok waar de diabetesspuiten in het perkje liggen. De Spuitflat heet hij nu. Rondom De Boom der Verrassingen verzamelt zich plastic dat op rare gewoontes duidt. Er liggen vaak een gevulde pamper en heel veel Nespresso-cupjes. Bij de mama-fiets even verderop ligt regelmatig een Breaker. Conclusie: door-en door gecaffeÏnede moeder met slechte ontbijtgewoontes mikt regelmatig de meest stinkende pamper uit het raam. Tegelijkertijd is deze boom een schatkistje. Er zijn resten van oorbellen, speelgoedjes en lieve computeronderdeeltjes te vinden. De boom staat aan de Vieze Gootstraat. In deze straat prik ik zo een halve zak sigarettenpakjes, blikjes en flesjes.

Vlnr: Vieze Gootstraat, de grond bij Spuitflat en de Boom der Verrassingen met koffiecups en de pamper (rechtsachter) 

Enkele straatafval-kunstwerken

Op het Jumbo-veld is het consumptiegedrag van de mens goed te zien. Ze (de mens) eten graag broodjes uit plastic zakjes, drinken sloten koffie uit gele Jumbo-bekertjes, zijn dol op Bueno-artikelen, nemen kleine yoghurtjes met muesli als lunch en een zak chips als toetje. Verder weet ik dat mensen graag hun afval uit hun auto gooien. Het liefst in zo’n oprit naar de snelweg toe, dat het in zo’n bocht gaat, hoe heet dat eigenlijk? Let maar eens op die dingen, het ligt er vol.

IMG_20191108_150858 (2)

Ook dit kleine hellinkje tussen station Tegelen en een hek is een geliefde dumpplaats voor het afval dat je het meeste vindt op straat: blikjes en flesjes. 

De Rivier

Ik ben steeds meer bij de rivier de Maas te vinden, omdat daar mijn nieuwe woonplaats is. Niet in de rivier, alhoewel een beverburcht me altijd een heerlijke woonplek lijkt, maar wel in de buurt. Maasafval is ruw en bemodderd. Ik zie het water zakken en stijgen, al naar gelang de regenval. Hoog water gevolgd door een daling betekent ladingen afval. Pas gemaaide weilanden aan de Maas betekenen gehakseld plastic dat zich in kleine stukjes over een paar meter uitspreid. Bijeen geharkte hopen oud riet en gras zijn bulten waarin zich het plastic nestelt als kleine muisjes. Langs de hekken met prikkeldraad hopen zich stroken vol stukjes plastic op. Rondom het café even verderop ligt rode sneeuw van noga-wikkeltjes. In de kale bomen en struiken, die soms onder water en soms met hun pootjes op het droge staan, blijven flarden plastic hangen als een nieuw soort bladeren. Loop je naar rechts en duik je donkere plukjes bos in dan vindt je verlaten zwervershutten waar het plastic zich ophoopt en waar, een enkele keer, een fiets in de boom hangt. Nu het bijna carnaval wordt in het zuiden wapperen overal rode, groene en gele veertjes, afgerukt van hoeden en boa’s.

De seizoenen aan de Maas. Tenminste, min of meer. De klimaatverandering is zo merkbaar dat het eng is. Hagel in september, verse bramen in januari, in december de ene dag met sjaal en wanten naar buiten en de volgende dag (bijna) in korte broek. Zeer verwarrend 

 Hoog en laag water aan de Maas

Dankbare jutplekken aan de Maas: hekjes met gras en bulten

cof

Eigentijds gebladerte

Screenshot_20200128_223138_com.instagram.android (2)

Telefoon van Maas-afval

Het Strand

Maar mijn grote juttersliefde ligt nog altijd bij de zee en het strand. Ik heb die eilanden en hun plastic nog niet helemaal in de smiezen. Een keer vond ik in de Slufter, Texel, enorme hoeveelheden plastic. Het was niet te dragen. Ik had een rugzak en tas vol, mijn pa had een rugzak en tas vol, we hadden onszelf behangen met touwen en linten van ballonnen, en waren toch nog driekwart van het plastic voorbij gelopen. Een half jaar later: niks. Een jaar later: matig oant kreftig afval. Wind, maanstanden, getijden…ze zullen allen bijdragen aan wanneer waar welk afval ligt. Ik ga het bestuderen, ik kom bij jullie terug.

De Slufter op twee verschillende momenten in de tijd

Ik kruip bij de Slufter overigens altijd heel eventjes onder een specifiek oranje touwtje door (vogelbroedgebied), omdat ik weet dat daar heel veel, klein, mooi plastic te vinden is. Ik weet dat het niet mag, en ik respecteer natuurbeheer als een dolle, maar ik denk ook: “Misschien stoor ik heel even een paar broedende vogelkameraden, maar als ik het plastic niet opruim, vult dat straks tientallen baby-meeuwenmaagjes en dat vinden die vogels vast minder leuk dan dat ze die paar voetstapjes (ik heb maar maat 37) van mij erg vinden”. Ik ga trouwens altijd op bezoek wanneer de meeuwen daar niet thuis zijn, want een kolonie schijtende meeuwen op mijn duurzame jas (zie blog ‘’De Jas’’) is niet best.

Op Ameland is de verandering van de natuur zeer goed te merken. Er is daar een natuurgebied, het Groene Strand, wat uniek is in de wereld. Toen ik begon te jutten bestond het nog niet. Er was strand, er waren duinen, en daar tussenin waren een paar ruwe, stekelige struiken. Bij die stekelige struiken lag veel afval. Een jaar later ging ik op zoek naar de stekelstruiken, maar ik kon ze nergens vinden. “Waar zijn mijn stekelstruiken?!!” schreeuwde ik naar het universum. “Je staat er middenin!” zei het universum. De paar struiken waren uitgegroeid tot een woud. Het strand was verworden tot een wetland. Ik kom er nog steeds regelmatig en elke keer ziet het Groene Strand er anders uit. De ene keer moet ik door water ploegen, de andere keer door hoge duinen en weer een andere keer door metersdikke struiken, maar elke keer vind ik een nieuwe voorraad plastic. Het is alsof het zand leeft en woelt en steeds nieuwe stukjes plastic naar boven stuwt.

Het Groene Strand

IMG_20191028_160113 (2)

Deze ”nurdles” (grondstoffen voor plastic producten) vind ik over and over and over again bij het Groene Strand

Duinranden zijn altijd een bron van fris plastic, jerrycans, vissersnetten en touwen. De vloedlijnen iets ervoor – misschien opgeworpen tijdens een flinke wind? – liggen vol met interessante plastic stukjes. Verse vloedlijnen bevatten nauwelijks vondsten. Wel sinaasappelschillen.

Duinlijn-afval. Wanneer je op het strand bent, let dan ook eens op de (ballon)lintjes-anomalieën: ze vormen kleine duintjes op vlakke stranden

IMG_20191113_204355_207 (2)

Meest recente Ameland collectie (2019), althans de kleine, in-de-trein-vervoerbare stukken. Het grote werk is later door mijn vader nagebracht (twee dozen vol)

Rondom strandtenten vind je het vanzelfsprekende spul: vorkjes, lolliestokjes en strandspeeltjes. Wanneer dit al wat langer ligt te broeien en regelmatig wordt vertrapt, kan er iets interessants tussen zitten. Wijk aan Zee is een ware vuilnisbelt. Zelfs de verse vloedlijn is een schatkamertje. Bij Scheveningen weet ik een heel mooi stukje strand waar alle kleine cuty plasticjes zich verzamelen. Het grote, ruwe werk vind je onder de pier.

IMG-20180915-WA0030 (2)  IMG-20180914-WA0005 (2)

Wijk aan Zee

Strandafval-kunstwerken

Hazelnootbollen en roerstaafjes

Dus, mijn tip is: ga afval prikken, ga plastic zoeken. Leer je buurt kennen, leer de rivier kennen, leer het strand kennen. Loop langzaam en speur. Als je naar plastic zoekt, zie je ook kleurschakeringen in het gras, mooie zandformaties en veranderende duinlandschappen. Je verwondert je over een tak met al z’n…eh…hout. Door die glinsterende zak chips in de struik zie je de schoonheid van haar rode blaadjes en weet je dat ze in de zomer bloemetjes draagt en in de herfst verkleurt. Doordat je naar die oranje dop bij dat hek loopt, zie je opeens dat er een prachtige tak met paarse besjes door de spijlen groeit. Die je eraf trekt en in een vaasje zet, al mag dat eigenlijk niet, want die struik staat op privé-grond, maar als het door het hek steekt, mag het toch wel, want dat is openbare ruimte. Tussen de Jumbo-roerstaafjes op de grond zie je woeste hazelnootbollen rollen. Je volgt vloedlijnen en ziet ze verplaatsen. Je voelt het helmgras en ruikt de rivier. Je hoort een meeuw. En je weet: de wereld gaat eraan, door al dat plastic en al die andere problemen. Maar ze is mooi. Heel, heel mooi.

In poëzie-vorm:

Hazelnootbollen en roerstaafjes

Tussen de Jumbo-roerstaafjes op de grond

zie je woeste hazelnootbollen

rollen. Je volgt vloedlijnen en

ziet ze verplaatsen

Je voelt het helmgras en ruikt de rivier. Je hoort

 

een meeuw

En je weet: de wereld gaat eraan

door al dat plastic en

al die andere

                                    problemen

 

Maar ze is mooi. Heel

heel mooi

De mooie wereld en hazelnootbollen en roerstaafjes

Vierkante Jezus, knetterballen en de Peredvizjniki. Kortom: kerst

Het is bijna kerst. Niks doet me zoveel aan kerst denken als de geur van een pas uitgeblazen kaars. Liefst van een kaars in de vorm van een sneeuwpop, met half opgebrande schedel en een chemische walm tijdens het opbranden (basisschool, 1990, adventskaars). Kerst was vroeger een heerlijk festijn met culinaire wonderen, zoals kaarsen in gepofte appel. Het was ook een tijd van gedichtjes voorlezen in de kerk met een sjaal (Maria) of theedoek (herder) om het hoofd: “Een kaarsje dat gaat branden/in de donk’re nacht/blablabla-iets-dat-rijmt-op-branden/blabla-wacht”. Ik herinner me mijn mosgroene kerstjurkje met geel en wit lint in mijn haren nog precies.

Aan kerst in mijn studententijd heb ik niet zoveel levendige herinneringen, omdat het leven toen één groot kerstfeest was, inclusief veel kaarsjes. Die waren toen in. Nu vind ik kaarsen zonde van het geld, omdat ze op gaan en niet nuttig zijn. Ik ben een Friese calvinist ja. Wel was er het gedenkwaardige moment waarop we op mijn studentengang besloten dat het sneller was om de kerstboom na de kerst uit het raam te gooien i.p.v. naar beneden te sjouwen. Hij kwam op het fietsenhok terecht en maakte daar een flink gat in. Toen de huismeester verhaal kwam halen, sprak onze huis-oudste de legendarische woorden: “We wilden de dode naalden eruit schudden, maar toen glipte de boom uit onze handen”.

Een paar jaar geleden kreeg ik pas echt goed de kerst-crush te pakken. Het begon met de ontdekking van A Very She & Him Christmas. Stukgedraaid, samen met het stukkijken van New Girl. Ik heb het luisteren van de CD beperkt tot de kerst om Snert Gate te voorkomen: ik at een zomer lang bijna elke dag een blik snert als avondmaaltijd en kan daardoor tot op de dag van vandaag geen snert meer zien. Ook Bridget Jones wakkerde het kerstgevoel aan, en dan met name het single-kerstgevoel. De single-kersts zijn sinds vorig jaar verleden tijd, maar ik heb menig kerst opgestart met Bridget, een fles wijn en een duik in mijn diepste zwelg-gevoelens. Ook The Holiday heb ik vaker gekeken dan ik toegeef (ik geef toe: ik keek hem twee keer), ondanks dat er één van de meest onbegrijpelijke scenes ooit in zit:

Ik bedoel: wat is dat ‘’doedeliedo’’??? Romantisch? Humor? Is Kate Winslet plotseling kleuter geworden? Is het een rollenspel? Duister.

Kerst drijft voor mij vooral op muziek, sfeer, nostalgie, melancholie en herinneringen. Ik koop eigenlijk nooit iets nieuws. Niets is zo mooi als elk jaar dat kapotte winterhuisje in de kerstboom te zien hangen en dezelfde gerafelde zilveren slingers door je handen te laten gaan. Ik was zelfs blij om ook dit jaar weer de gruwelijk lelijke kerstman bij de Jumbo te zien. Hij is kleine-mansgroot en dat maakt het nog enger, want hierdoor houdt hij het midden tussen dwergachtige dikzak en corpulente buurt-dronkaard. Ik schrik ik elke keer zo van hem dat ik hem dikwijls bijna een nekschop wil geven*.

*het gevecht Badr Hari tegen Rico Verhoeven deed mij YouTuben op ”kickboksen”. Ik keek een paar knockouts en had er al snel genoeg van. Het is van schop-schop-tik-tik en dan WHAM, een voet keihard in de nek. Het moet enorm tegennatuurlijk zijn om iemand zo hard te schoppen dat ie als een lappenpop op de grond zakt. En dan gaan ze nog juichen ook, in plaats van te zeggen: “Oh shit, sorry sorry, zo had ik het niet bedoeld”.

Kerstkleren en foute truien doe ik niet aan. Wel aan truien in het algemeen. Ik ben dol op truien. Ze zijn zo damn functioneel. Ik heb zelfs de kerktoren een warme trui gegeven, zodat de koster minder hoeft te stoken. Misschien ligt er dan volgend jaar weer sneeuw in plaats van de de mensen rond kerst last hebben van hooikoorts.

IMG_20191220_143759_844 (2)

Walking in a winter wonderland

Tja, een witte kerst is het niet. Het enige wit dat ik zie vanuit mijn raam is plastic. Mijn handen en prikstok jeuken, maar ik moet zo op de trein. Gelukkig heb ik afgelopen weken paar keer geprikt. Het was knetterballen-tijd. Dat zijn vuurwerkbolletjes die knallen (denk ik) en vervolgens blijft het plastic eeuwig liggen. Ik vind het het hele jaar door. Maar dit jaar was er #operatieknetterbal, opgezet door de Plastic Soup Surfer en de Zwerfinator. Die bestaan echt. Veel winkels hebben de knetterballen uit het assortiment gehaald na deze burgeractie. Super. Gelukkig heb ik nog wel genoeg voorraad om er zelfs mijn betbetbetovergrootkleinkinderen (hoe heten die lui uit het jaar 2119?) mee te laten knutselen.

links: Japanese Knetterballen Blossom. Rechts: Knetterbal Bird is racing home for Christmas

Ik kocht nooit een privé-kerstboom, maar dit jaar staat er in mijn Nijmegen-thuis een piepklein boompje, gekocht door mijn tijdelijke roomie zusje Selma. We hebben hem volgehangen met vakantie-souveniers en oorbellen. Verder kun je kerstversiering heel goed tweedehands kopen. Voor Tegelen-thuis (mijn hometown to be, bij mijn geliefde Tom en zijn twee dochtertjes) kocht ik dit jaar een kerststal in mijn favoriete kringloop. Ik liet mijn oog vallen op een old-skool katholiek gipsen tafereel. De vrijwilligster, die de figuren op haar rollator in kranten wikkelde, liet de herder vallen, zodat ie onthoofd werd. Ze had daar zo’n spijt van dat ze me ter compensatie de kerstfiguren van een andere stal erbij gaf. Mooie deal, al was het vervoeren van een mega houten kerststal met dubbele herders, dubbele drie koningen (zes koningen dus) en dubbele ezels en schapen naar het station op de fiets een precaire klus. Te meer, omdat ik ook nog een koffer vol boeken mee had en een tas vol kleren. Tom was er zeer blij mee, al opteerde hij eerder voor een minimalistische design-kerststal (ontwerper he). Maar ik wilde geen vierkante Jezus.

Verder wordt de kerst grotendeels vegetarisch gevierd, al verheug ik me stiekem op het Limburgse stoofpotje gemaakt door Oom H voor kerstdiner nummer 1. Op derde kerstdag – ingevoerd vanwege logistieke redenen – maak ik een heerlijke vegetarische Mexicaanse hartige taart. Ik zeg bewust “heerlijk”, omdat ik ‘m al eerder maakte en hij was gelukt. Dat is bij mij geen vanzelfsprekendheid. Cadeautjes geef ik nooit met kerst (daar zet ik Sint voor in), maar áls ik cadeautjes zou geven, zou ik ze inpakken in kranten of andersoortige verpakkingen. Zo doet een saladeverpakking-etiket met droogbloemen erop het best goed (maar shame on me voor het eten van een salade uit plastic). Winkel Van Nature pakte laatst in in een stoffen zak. Voor eeuwig herbruikbaar. Ook de papiertjes van The Good Roll zijn leuk. Het wc-papier zelf is helaas flinterdun, zodat ik toch meestal terugkeer naar Jumbo Ecologisch Wc-papier. Wanneer je hun dosering opvolgt, is het heel eco. Ik ben erg benieuwd naar ecologische wc-papierdoseringen. Nog een tip van de Jumbo: wc-papier droog bewaren.

IMG_20191224_011711_020 (2).jpg

Goed, genoeg over wc-papier. Om de kerstsfeer verder te verhogen loods ik jullie nu door een aantal winterse kunstwerken van mij heen. Het begon met deze stopmotion waar alle tot dan toe gemaakte TrashWorks-hoofdpersonen hun opwachting maakten.

Daarna kreeg ik van 013 Tilburg een opdracht een poster te ontwerpen. Juichend nam ik aan, al baarden de technische voorwaarden me wat zorgen. Maar ik dacht: ik krijg in één weekend wel Photoshop en InDesign onder de knie. Ik kreeg vooral veel stress, slaaptekort en moest tenslotte toegeven dat ik alleen met Paint overweg kon. De collage zelf lukte wel gelukkig, zie foto. Inmiddels zijn mijn grafische skills na een cursus InDesign aardig. Dus 013, geef me een tweede kans.

3195a-2g300dpi.jpg

Aan de ene kant kan kerst uitbundig zijn, maar ik vind het vooral een verstilde tijd. De stilte van sneeuw en wit, rust en bezinning. Dat wilde ik tot uitdrukking brengen in het volgende werk. Tijdens het maken hield ik zelfs mijn adem in. De inspiratie kwam uit het prachtige boek Nomads van Jeroen Toirkens.

Father and Son fishing in Lost Landscape

Father & Son fishing in Lost Landscape

Hieronder ook een paar variaties op het thema. Omdat ik geen trucje wil herhalen en elk werk een krachtig beeld wil laten zijn, haalt binnen een bepaald thema meestal maar één werk Instagram (en wanneer het op the Gram staat, bestaat het).

Dan is er mijn lief sneeuwpopje die ook in de Kerst LITTERSET zit. De sneeuwvlokjes zijn gemaakt van nurdles. Dit zijn kleine witte bolletjes die als grondstof voor plastic producten dienen. Ze liggen bij bosjes op stranden en langs rivieroevers. Kijk de volgende keer maar eens goed. De sneeuwpop ontstond toen ik met wit wilde werken. Dat er een sneeuwpop uitkwam, is dan natuurlijk niet zo gek. Het sprietje van de wortel is één van mijn lievelingsstukjes plastic. Hij zit ook in Little Plastic Soup Plants.

Real (snow)men help each other

Ik maakte dit jaar een begin met mijn eigen plastic afval kerststal. Ik begon natuurlijk met de centre of attention: baby Jezus. Hij ligt in een KinderSurprise verpakking op een bedje van blauw lint. Zijn hoofd is een dop. Maar is niet elk hoofd een dop? Dat bedacht ik zonet. Kan ook aan de Lagavulin liggen. Baby J is geheel gevonden in mijn buurt Grootstal.

IMG_20191120_214208_815 (2)

Baby J

Scandinavië is kerst en kerst is Scandinavië. Daarom maakte ik een eland die koffie drinkt. Het werk is gemaakt van afval gevonden op het universiteitsterrein. Gek genoeg vind ik daar altijd kopjes koffie – die groene stukjes plastic waar Eland Anders uit drinkt. In het echt zijn het misschien geen koffiekopjes, maar mogelijk iets van verpakkingsmateriaal of iets uit de bouw. Daar komt veel plastic vandaan. Tom, die ook bouwt, heeft op die manier driekwart van mijn Unidentified Beach Objects kunnen thuisbrengen. Maar misschien zijn het ook wel koffiekopjes. Van de Kabouter Universiteit Nijmegen.

IMG_20191029_213158_356 (2)

Drinking coffee with Goose Anders

In Venlo vond ik over een stuk van een paar meter grote stukken rode kerstbal. Het gat waar het haakje in moet, staarde me onmiddelijk aan als een vissenoog. Niks meer aan doen. Nou goed, stukje kledinghanger dan als vin.

IMG_20191218_211455_738 (2)

Christmas BloodFish

Kerst is natuurlijk niet allemaal glitter en glamour en peinzend in het vuur staren terwijl mooie herinneringen door je hoofd zoemen. Kerst kan een groot gecompliceerd communicatiemisverstand zijn, want met zoveel familie om één tafel, moe van het lange werken, chagrijnig van de korte dagen, boos op de regen, balend van tipsy oudtante Truus – dan zijn er geen knetterballen meer nodig. Ik maakte deze twee collages over een kerstdiner van een stel.

What’s really (not) being said

En dan maakte ik onlangs voor het Radboud Centrum Sociale Wetenschappen een kerstgroet. Deze bestaat helemaal uit de stukjes die ik gebruikte voor het lustrum-kunstwerk van RCSW – een prachtige opdracht.

Oké, ik ga kerstkransjes knagen in de trein richting de Deep South, waar de mensen raar praten (ich, du, oe oe, ssssjjj, ssssjjjj, segeltjes bie, haje). Nog even een paar kerstlijstjes (schroom niet jouw eigen toe te voegen in een reactie):

Favo kerstnummers:

  1. Holy Night – Sister Rosetta Tharp (deze luisterde ik vorig jaar toen de electriciteit was uitgevallen. Kaarsjes in de vensterbank, geen TV, geen laptop – ik was nog nooit zo gelukkig)
  2. The Christmas Waltz – She & Him
  3. Auld Lang Syne – Andrew Bird
  4. Away in a manger – Mark Kozelek
  5. Winter Wonderland – Goldfrapp

Favo kerstseries/films:

  1. Festen
  2. Tillsammans
  3. The Family Stone
  4. Alle Scandinavische series met sneeuw & Fargo, de serie. Wat een meesterlijke rollen van Martin Freeman en Billy Bob Thornton. Selma en ik waren in Spanje op jeeptour in de bergen met een gids en zes Engelsen en eentje leek op BBT!
  5. Schansspringen op Nieuwjaarsdag

Favo kerstleesvoer:

  1. Anna Karenina – Tolstoj (oké, zoiets lees je maar één keer, maar indien nog nooit gedaan raad ik de kerst ervoor aan. Wie weet ben je er volgend jaar kerst doorheen!)
  1. De Verovering van de Alpen –  Fergus Flemming (niks zo lekker als in je kerststoel lezen over de koude ontberingen van anderen)
  1. Rondslingerende Happinez van vorig jaar (in opwelling gekocht, maar nooit gelezen uit pure ergernis om de 100 blz gevuld met close-ups van boeddhabeelden. En toch is het soms lekker om even te lezen dat je goed bent zoals je bent, dat diep inademen tegen van alles en nogwat helpt en dat je, als je op je hoofdchakra drukt, alles weer gaat stromen)
  1. Eleanor Oliphant is completely fine – Gail Honeyman. Lees ik nu. Heel ontroerend en soms grappig-met-een-snik. Ik weet nog niet of het goed afloopt. Zo niet, dan knikker ik hem onmiddelijk van deze lijst.

5. Alle romans over ingewikkelde familiebanden. Heerlijk.

Favo kerstkunstwerken:

  1. Alles van de Peredvizjniki, die ik in 2017 in het Drents Museum zag (check de uitzending over deze Russische schilders van AvroTros)

Related image

2. Stillevens van eten

Image result for stillevens gouden eeuw

Nicolaes Gillis – Stilleven met kazen en fruit. Meer in boek ”Slow Food. Stillevens uit de Gouden Eeuw

3. Winterplaatjes van illustratrice Kate Pugsley

Image result for kate pugsley christmas

4. Mexicaanse tinnen kerstkunst

Image result for mexican art christmas

5. Sami-handwerkkunst (Lapland)

photo credit Laila-Duran ... Norwegian mittens; specifically Laplander, or Suomi, mittens.     Image result for sami artDesign: A traditonal Sami/Finnish design, pattern written by Mari Olki in her books, Pirkanmaan kotityö Oy in Taito magazine, and Helmi Vuorelma in Suuri Käsityölehti magazine.

Duurzame Dilemma’s: De Jas

Er hangt een duurzame wind in de lucht. Misschien leef ik in een duurzame bubbel, maar het voelt alsof er verandering op komst is. Ik kreeg dit gevoel ook op de Dutch Design Week WAAR IK IN EEN ABN HOTSPOT STOND MET MIJN VRIEND TOM. Hoopvol, duurzaam en idealistisch design. Maar hoe mooi ook, de duurzame strijd voelt wel eens aan als dweilen met een kraan open, die een paar decennia geleden nog niet openstond. Ik heb dit uitgebeeld in de volgende grafiek over Consumptie en Plastic Verbruik.

IMG_20191030_195610 (2).jpg

Grafiek over Consumptie en Plastic Verbruik

Het liefst zou ik grote, radicale stappen zetten op wereldniveau. Want ik lijk in vergelijking met Greta Thunberg misschien wel zo activistisch als een ingedutte schoothond, maar de plannen zijn er wel degelijk: elk nieuw product moet gekeurd worden op duurzaamheid; plastic, energie en water moeten op de bon; iedere vrouw moet bij haar geboorte een menstruatiecup krijgen; en in het Midden-Oosten moet alles gewoon even helemaal opnieuw. Ik probeer dat allemaal te regelen, en ondertussen probeer ik mijn eigen eco-voetprint te verkleinen.

Dus kocht ik een winterjas van 350 euro.

Deze. Op de tweede foto verover ik Ameland

Dat ging zo. Ik lees al jaren over de mode-industrie. Toen ging ik naar de Dutch Design Week WAAR IK IN EEN ABN HOTSPOT STOND MET MIJN VRIEND TOM. Eén van de exposities ging zeer kritisch in op mode (zie foto’s onderaan de blog). En toen keek ik een aflevering van Marie Kondo op Netflix. En toen rende ik door mijn hele huis om AL mijn kleren te verzamelen en ik gooide ze op een hoop, precies zoals Marie het wil. Daarna viste ik alleen de goede kleding uit de amorfe berg textiel. Alle miskopen en de ”ik-hoop-dat-het-ooit-weer-in-de-mode-komt-maar-dat-is-de-laatste-tien-jaar-nog-niet-gebeurd” en de ”ik-weet-dat-het-niet-mooi-staat-maar-straks-staat-het-opeens-wel-mooi”-kledingstukken bleven achter als stille getuigen van shop-aanvallen en de Periode Dat Ik 55kg Woog (als arts-assistent psychiatrie, 60u/week werken). En toen ik naar deze hoop keek, had ik zo genoeg van al die overbodige kleren dat ik besloot te gaan shoppen (oh ironie).

Vóór en na het 100x vragen: “Does it spark joy?”

Ik ging naar duurzame winkel Van Nature in Nijmegen, die al een paar jaar draait. Voorheen zag ik daar vooral kleren die ik misschien nog net cadeau zou doen aan mijn oud-biologie lerares, die brandnetels at, maar zelf niet zou dragen. Maar nu verkopen ze er prachtige merken en is de keuze heerlijk beperkt. Maar de 350 euro was slikken. “Waarom is die jas zo teringduur?” vroeg ik. Dat kwam door de kwalitatief goede en duurzame materialen, dat de jas héél lang meeging en dat er eerlijke lonen werden betaald = dus een soort van garantie dat je niet de hele winter rondloopt in een plastic jas die tien ton water heeft gekost en in elkaar is gezet door een flauwvallende, hongerige Chinees. Daarnaast was ie warm en waterdicht, wat ik een pre vind, want aan fake-winterjassen, waar de eerste knoop pas op je navel begint en elke waterdruppel zo je mouwen binnenglijdt, heb ik een broertje dood.

chinakledingfabriekpijl.jpg

Rode pijl: de hongerige Chinese mevrouw die veel van mijn kleren heeft gemaakt. Hier werd ze een week gekort op haar loon, omdat ze opzij keek

Lang meegaan…

Het lange meegaan is natuurlijk fantastisch, maar ik dacht ook: “Als ik vanaf nu alleen maar kleren koop die forever meegaan, zie ik er de komende dertig jaar dus precies hetzelfde uit”, namelijk met een donkergroene parka, een lichtgrijze trui en roze gympen (mijn andere duurzame aankopen).

En dat terwijl kleding en je behoeftes veranderen door de tijd heen. Kleuterschool: als ik maar op een prinses lijk of juist op mijn knieën over het grindpad kan schuren (hallo leren opnaailappen uit de 80s). Basisschool: als het maar soepel knikkert. Begin puberteit: als het je beginnende borsten maar bedekt. Halverwege: als het maar skaterboys aantrekt. Eind: als het maar gebatikt is. Studententijd: als het maar veel en goedkoop is (dus H&M). Het begin van de studententijd herinner ik me een beetje als Dark Ages van de mode (iets met brede riemen, hoge laarzen, spijkerrokje, slobsokken, colbertje over streeptrui?). Daarna waren de skinnies, sneakers, veterschoenen, gebreide vesten, hippe jurkjes en vlotte truien niet aan te slepen. Ik ben een sucker voor mooie kleuren en textielen, vooral als ze bij elkaar hangen. En ik ben erg beïnvloedbaar door etalagepoppen, al staan de kleren die zij aan hebben altijd anders bij mij, al was het maar omdat ik een gezicht heb.

shopping-mall-1316787_640-300x200

En verwijt ons dit koopgedrag maar eens… Het is altijd overal SALE, bladen en internet schreeuwen wat je deze week aan MOET, reclames laten de euforie van een aankoop zien en een vest bij de Primark is goedkoper dan een verse maaltijd.

primark_bigbags_3_rscreenshot-2014-04-15-14-51-29

Primark en Zalando reclame. Bij de Primark in Ierland kocht ik ooit wel mijn lievelingszomerschoenen (die gingen twee jaar mee excl ductape en drie jaar incl ductape). Over Zalando las ik laatst dat ze geretourneerde kleren vaak vernietigen – dat is goedkoper dan ze weer in de handel brengen

 

Ook heb ik wel eens dure, duurzame kleding gekocht die snel kapot was of die ikzelf vernaggelde door mijn eigenschap om altijd in chocolade te gaan zitten, vooral paaseieren. En ik heb goedkope dingen gekocht die al vijftien jaar meegaan, zoals de groen gebreide H&M trui die ik op de foto in de Trouw droeg.

Verder dacht ik ook (terwijl de verkoopster ongeduldig heen en weer wiebelde): “Hoe inclusief is duurzame mode? Wie kan dit soort bedragen nu regelmatig betalen?” Kim Kardashian ja. Maar die heeft dan weer niet zoveel textiel nodig.

kim-kardashian-met-gala-4-1557217076

Kim 

Complex

Het is ook allemaal best complex. Alles in deze wereld linkt aan elkaar en alles wat je doet, heeft globale impact. Ik probeerde op deze plek bijvoorbeeld in één zin iets te zeggen over de invloed van de invoer van tweedehands kleding naar Afrikaanse landen, maar inmiddels ben ik drie uur en 40 open tabbladen verder en heb ik nog geen conclusie. Ik ben er inmiddels wel achter dat je een katoenen totebag 75 keer moet gebruiken om hem duurzamer te laten zijn dan een plastic tas.

Eigenlijk zou je op elk kledingstuk, of zelfs elke aankoop, een Bodycount sticker moet plakken die aangeeft hoeveel mensen en dieren er gestorven zijn door die aankoop. Bijvoorbeeld de spijkerbroek die ik nu draag: bodycount = 10000 insecten en 100 muizen dood in het katoenveld, 0,01 wereldburgers die omkomen van de dorst, omdat er 8000 liter water nodig was voor míjn spijkerbroek, vijf ganzen die aan stukken worden gereten in de vliegtuigmotoren die chemicaliën en katoen vervoeren, 0,01 fijnstof-dode door ditzelfde vervoer, één Bangladezi gestorven aan een gif-inadem-ziekte en één Chinese mevrouw overleden door oververmoeidheid, omdat ze op een dag niet oplette bij het oversteken en werd overreden door de vrachtwagen die de spijkerbroeken vervoerde. Is opgeteld: Veel (ik hou niet van rekenen).

En dan heb ik het nog niet eens het plankton meegeteld dat ziek wordt door de microvezeltjes die je in het riool spoelt als je je kleren wast en over de invloed die dat dan weer op onze gezondheid heeft als wij vis eten. Vooral fleecekleding is de duivel. Gelukkig kun je dan wel weer een bol in de wasmachine stoppen die dat tegengaat. Maar je kunt ook even je trui buiten hangen te luchten. Zo erg stink je ook niet (behalve ik in die grijze trui en groene parka over 30 jaar).

Kledingplan

Ik probeer het nu simpel te houden en doe als volgt:

1. vooral heel veel níet kopen. Níet kopen is altijd beter dan wel kopen, want Niets is duurzamer dan Materie (E = MC²). Niet-kopen heeft met zelfbeheersing te maken. Ik zit nu bijvoorbeeld in een poederroze fase en dus wil ik alles hebben wat poederroze is. Een mok, make-up, een kussen, een stoel, een trui, een legging – ik zou zelfs een martelwerktuig aanschaffen als het poederroze was. Maar dus steeds zeggen: nee, poederroze rok. Nee, poederroze sjaal. Want vandaag is het poederroze, morgen is het een ananas, volgende week een eenhoorn en volgende maand turquoise. NEE! Dus ik heb een Niet-Kopen Lijst gemaakt. En een Kopen:

2. en dit wil ik vooral duurzaam kopen. Dat is: langs de grote ketens benen en stug doorlopen naar van te voren geselecteerde winkels. En daar geld voor reserveren, want ik kan me permitteren méér dan vijf euro uit te geven voor een shirt, dus heb ik de morele plicht dat te doen (ik wijs nu met een opgeheven vingertje naar mezelf). Verder niet meer online kopen i.v.m. CO2-uitstoot, plastic verpakkingen en het lot van geretourneerde kleding.

3. ik wil gaan winkelen met Vriendinnen met Smaak om de miskopen te beperken. Die hebben goede tips, zie hieronder:

fb.jpg

4. CIR oftewel: Combineer Inspireer Repareer. Dit is je bestaande kleding pimpen, repareren, opleuken en jezelf asseccoirizen (ascessorizen. Accesorizen. Rotwoord) met sjaaltjes, leuke sokken en oorbellen, zodat je kleding best een beetje saai en afgeragd mag zijn.

5. ik wil me meer richten op tweedehands kleding. Marije van Recyclekid is hierin een inspiratiebron (al las ik ook weer dat jonge meiden zich de pleuris kopen, omdat ze denken: “Als het niet bevalt, gooi ik het toch weer op United Wardrobe”.).

6. ik wil reactief in plaats van preventief gaan winkelen. Dus niet rondslenteren en uit kooplust bedenken dat ik eigenlijk nog wel een broek, een blouse en ondergoed wil, maar pas naar de winkel wanneer de broek gaten op het kruis laat zien (die kun je overigens nog laten repareren), de blouse gele deo-vlekken heeft en je je onderbroeken binnenstebuiten draagt, omdat er geen nieuwen meer liggen.

7. En verder: misschien is het een idee om wat meer aan natural fashion te doen, zoals deze Noord-Afrikaanse stam:

2111196.jpg

Uit: Natural Fashion – Hans Silvester

Goed, ik ga even een wasje draaien met Seepje. Even die microvezels het riool injassen. Tot een volgend Duurzaam Dilemma, wellicht over vliegschaamte vanaf mijn vakantie-adres in Zuid-Spanje.

Goede sites over duurzame & eerlijke kledingmerken:

https://growthinkers.nl

Home

coverphoto (600x800)

lovin' my new trashfashion

Dutch Design Week 2019 Modebelofte: Laura Frandsen, Esra Copur, Cecily Ophelia en verdorie ik kan echt niet meer op de naam komen maar het ging over het juk van het kapitalisme china japan toe nou ik weet het echt niet meer check anders even de site van New Order Of Fashion

Squeeze the trigger

In mijn hele afvalbewustwordingsproces vond ik dat ik letterlijk niet meer stil kon blijven zitten. Ik bestelde een gratis prikker bij Wijkhelden en ging ietwat beschroomd naar buiten. Ik dacht dat ik gepest zou worden door pubers of dat mensen dachten dat ik een taakstraf deed. Ik zorgde ervoor dat ik hippe kleren aan had, zodat ik niet voor geitenwollensok kon worden uitgemaakt. En ik zette keihard gangsta-rap op om mezelf meer zelfvertrouwen te geven. “Everybody got choices” rapte E40 en ik was het daarmee eens. “Ever told on a nigga? (nope). Ever squeezed a trigger? (yup). Ever set a nigga up? (nope)”. Bij mijn zijn de keuzes wel iets van andere aard, maar ik groeide dan ook op met mensen met namen als Tjamme en Hennie in plaats van met Suga-T en D-shot.

‘Choices’ uit American Honey, een superlange filmhuisfilm die indruk maakte, ondanks dat ie eigenlijk veelstente saai was

new-yorks-hip-hop-circa-1970s-80s-5    ik-pony.jpg  p01br0t1.jpg

V.l.n.r. – de jeugd van E40 zoals ik ‘m me voorstel;   – mijn jeugd die niet zo street is, al zie ik gelijkenissen met mijn pony en de pony van de mevrouw van Die Antwoord;    – de mevrouw van Die Antwoord die haar pony van mij gekopieerd heeft. 

Ietwat beschroomd prikte ik mijn eerste afval, maar al snel voelde ik me op mijn gemak. Het viel me op dat ik veel-knikjes-met-heel-veel-uitdrukking kreeg : een mix van dankbaarheid en een ”Oh, wat erg dat dit nodig is he?!” blik. In een zijstraat ontdekte ik de Alcoholiste van ’t Bankje. Deze vrouw haalt kleine flesjes wijn uit de Jumbo en drinkt ze op op een bankje. Ze complimenteerde mij voor het afvalprikken en we raakten aan de praat. Ze had een naam en een leeftijd. Ze voelde zicht niet thuis op de wereld. Toen ik wegliep, dacht ik: “Mensen die depressief of angstig zijn, snappen de wereld gewoon te goed”. Ik bedoel, het ene moment wordt je uit het baarmoederkanaal gelanceerd zonder dat je daarom gevraagd hebt en 30 jaar later moet je jezelf overeind houden met Brené Brown en boekjes over Hygge, Lakom en Ikigai (oftewel: hoe stop ik ermee zo’n tobber te zijn op z’n Deens/Zweeds/Japans).

boeken

Eén pot helpend nat

Het is me ook wel ingewikkeld hoor, leven.  Sociale codes, sociaal ongemak, aardig moeten doen maar ook boos moeten kunnen worden, je grenzen aangeven maar ook weer flexibel moeten zijn, meebuigen als een rietstengel maar ook op je strepen gaan staan met de technieken in je hoofd die je hebt geleerd op een cursus ”Op je strepen staan” van een mevrouw die niet zo geslaagd is in het leven, maar wel een leuke cursus heeft verzonnen nadat ze inspiratie opdeed uit de Libelle, die wordt aangekocht door werkgevers van grote bedrijven, zodat ze hun werknemers kunnen sussen met het idee dat ze iets te zeggen hebben terwijl dat een illusie is in deze corporale geldgedreven wereld (het systeem werkt met gekleurde strepen waar je op moet gaan staan, informatie aan te vragen via trashworksmail@gmail.com).

Soms denk ik: wat is dit een verrotte wereld. Zoveel geweld, misbruik, fraude, oorlog, honger, misdaad, leugens, ecocide, genocide, corrupte banken, verkrachting, vermiste meisjes in Nigeria, aanslagen in Sri Lanka, mensenrechtenschendingen in West-Papua, gemene bazen, droogte, ijsberen met onvrijwillige killerbody’s vanwege te weinig vis, verdwijnend regenwoud, bonussen voor CEO’s, mandarijnpartjes per stuk in plastic verpakt, de doodstraf, verdwenen Mexicaanse studenten, loverboys, knoflookolijven en een zekere politicus die superrare dingen zegt maar ik zeg niet wie (lavendel)(ik spreek me niet graag politiek gekleurd uit, omdat ik toegankelijk wil zijn voor iedereen)(maar zij/hij/het maakt het wel erg bont)(maar ik zeg dus niet wie ik bedoel)(uil van Minerva). Aan de andere kant heeft de mensheid het aardig gefikst, met z’n gebouwen, electriciteit, democratie, zilveren eetbare bolletjes voor op cupcakes, het Zalando-retour systeem, mensenrechtenactivisten, David Attenborough, mensen die koken voor de zieke buurvrouw, vaders die van hun kinderen houden, vrouwengroepen die elkaar empoweren, rangers die met gevaar voor eigen leven olifanten beschermen, politiek activisten die zich uitspreken ondanks dat ze in de gevangenis kunnen komen, perzikjes van Haribo, koffie, duurzame kleren, Instagram, Waterfalls van TLC, een moshpit bij The Thermals, gemengde huwelijken en de beschermde koraalriffen rondom Raja Ampat.

raja-ampat-diving-project-7153-1400x500

Enfin, ik was dus on the streets, prikkend like a B*tch.Na een tijd afvalprikken kon ik op basis van vooroordelen een aantal afvalproducerende groepen onderscheiden:

5 op vooroordelen gebaseerde afvalwerpers:

  1. Op basis van de Redbull-blikjes, vuurwerk en chipszakken: pubers
  2. Op basis van bierblikken, fritebakjes, aanstekers en sigarettenpakjes: slonzige mannen met weinig aandacht voor leefstijl
  3. Op basis van zakdoekjes en anta-flu papiertjes: verkouden mensen
  4. Op basis van chocolade-, ijs-, snoepverpakkingen en maandverband: ongestelde vrouwen
  5. Op basis van gratis Jumbo-koffiebekertjes en lepeltjes, broodzakken en saladebakjes: snaaiers

Wat hiertegen te doen? In ieder geval: prikken en documenteren in de Litterati-app, zodat er wereldwijd meer zicht komt op zwerfafval. Bedrijven sjoemelen namelijk een beetje met zwerfafval getallen, zodat ze op hun luie bedrijfskonten kunnen blijven zitten. Burgerdata zijn dus nodig! Statiegeld op blikjes lijkt me enorm goed, maar politiek wil dat helaas niet lukken – staatssecretaris Stientje van Veldhoven heeft deze maand gezegd dat ze dit niet gaat invoeren. Dan moet je misschien pubers voorlichten over het feit dat ze al stijf staan van de hormonen, dus niet extra hoeven toe te voegen met Red Bull. Speciale mannenvuilnisbakken maken waar, als je er blikjes bier ingooit, een plaatje van Kim Holland uit komt. Ongestelde vrouwen een menstruatiecup en gratis in papier verpakte chocolade sturen lijkt me ook een valide plan. En verkouden mensen: zo’n Anta Flu papiertje past best in je zak. Had mijn opa vroeger ook altijd. Kleverige Anta Flu’tjes, left-over papiertjes en een enkel half verpletterd Marsje dat héérlijk smaakte.

Op het veld met het speeltuintje bij mij in de buurt prikte ik megaveel. McDonalds-afval, lege wietzakjes, pakken drinken, snoeppapier, plastic tassen en blik blik blik. Het gekke is: ik zie in dit park nooit een kind. Ik neem er wel eens excuus-kinderen mee naartoe, zodat ik kan schommelen. Ik heb er ook verstoppertje gespeeld en toen vond ik, nadat ik een half uur driedubbel geklapt in een speelhuisje had gezeten en daarna binnen 5 seconden was gevonden vanachter een boom, omdat mijn mouwen aan beide kanten uitstaken, vooral dat er meer verstopplekken voor grote mensen moeten komen. Ook voor als de oorlog uitbreekt. Maar ik vind dus ook dat kinderen meer buiten op straat moeten spelen. Maar misschien zijn er gewoon heel weinig kinderen. 1,78 gemiddeld per vrouw. Dat speelt lastig verstoppertje.

Na een klein uur had ik een vuilniszak vol. De vuilnisbak was daar heel tevreden over, zoals je hieronder ziet.

Dit patroon zou zich herhalen over de komende weken. Ook al lijkt de buurt schoon, er is gewoon altijd wel wat TE ZEIKEN, ik bedoel: te prikken. Het is leuk en verslavend werk, maar het heeft een keerzijde. Ik let nu óveral op afval en het ligt ook echt óveral. Ik wil eigenlijk constant van mijn fiets springen om het afval op te rapen, maar dat wil ik ook weer heel erg niet. Het maakt de zeikerd in me los. Als ik een blikje in het gras zie liggen trek ik een heel zuur oude mannetjes gezicht in de hoop dat iedereen dat ziet en denkt: we moeten nú stoppen met afval weggooien. Soms bespied ik pubers vanuit mijn raam om te kijken of ze niks weggooien, maar ik weet ook dat iets zeggen als ze iets weggooien ook erg moeilijk is. Ik heb het één keer gedaan, in mijn dorp in Friesland. Twee mannen stonden met hun auto geparkeerd in de dorpsstraat. De deur ging open en ze gooiden handenvol afval naar buiten. “Zouden jullie dat niet even weggooien?” zei ik. “Oh oh, ja, we gooien het al weg hoor, anders is het zo zielig voor de zeehondjes, weeeh”, zeiden deze mannen van een jaar of 50 en lachten mij volle bak uit. Ik vond dat heeeeeel vervelend en moest meteen 10 boeken over Hygge en Lagom lezen om weer in balans te komen. Ik vind burgerlijke aanvaringen sowieso heel vervelend, bijvoorbeeld uitgescholden worden door een oud vrouwtje als ik supervoorzichtig op de stoep fiets. ‘De stoep is om op te lopen, JA”. Vreselijk.

oznor        tenor

Verdachte pubers               Mijn boze oude mannetjes gezicht 

Maar goed, uiteindelijk vind ik afvalprikken echt te gek. Je bent buiten, je hebt een doel, je leeft even op straat (ik hou heel erg van straatleven, al ben ik er nooit), je doet een goede daad, je leert je buurt kennen, je maakt praatjes en je beweegt. En soms vind je regelrechte kunstwerkjes.

Twee vogeltjes van een gecrusht stuk dop

Zie, daar ligt een olifantenslurfje op de stoep!

vaasje

Je mag ook altijd een bloemtje meenemen van de Straat. Ik stop die in zelfgemaakte vaasjes van strandafval

Dus: ever squeezed a trigger? YUP. Van m’n afval-gun! En nu jullie!

fbt  Hero - kopie

PS Ter street-spiration hier nog paar clipjes: 1. Keniaanse slum-art A ; 2. Keniaanse slum-art B; 3. een Indiase straat-rap; 4. Pakistaanse vrachtwagenkunst; 5. een jongetje uit Kenia dat een fantastische auto heeft gemaakt (ik ben groot fan van kinderen die speelgoed maken van hetgeen er in eigen omgeving ligt); 5. Japanse straatmode

Een klein wake-up call’tje

Vrijdag 8 februari was het tijd voor de Plastic Soup Avengers Conferentie in Amsterdam. Ik was toe aan nieuwe inspiratie, omdat ik er een week vol kleine en grote frustraties op had zitten. Een mooie klus voor TrashWorks dreigde vast te lopen. Het geluid en beeld van The Dateables op Uitzending Gemist liepen niet synchroon. De Lentse buschauffeurs waren niet op de hoogte dat halte Turennestraat een naamsverandering had ondergaan die 9292ov wel wist, zodat een clubje verwarde buschauffeurs mij moest afzetten ”in de buurt van de rivier” in plaats van voor de deur van het restaurant. De pannen bij de Jumbo waar ik keihard zegeltjes voor had gespaard waren op en de volgende dag waren ze er weer, maar toen was ik mijn zegeltjes kwijt. Door middel van interviews met huisartsen kwam ik erachter dat het liberale regeringsbeleid de zorg heeft uitgehold, maar ik wist dat ik dat niet kon fiksen op woensdagavond, terwijl ik ook How I Met Your Mother wilde kijken.

conferentie      fbt

Lichtelijk gefrustreerd ging ik dus naar Amsterdam, all Trotsky-stijl vanwege de regen en kou (ik heb een Russische periode en keek Trotsky en Road to Calvary op Netflix, en kocht een boek over Soviet Design). Ik was erg benieuwd naar de conferentie. Ik heb best wat conferenties en bijeenkomsten gehad. Regelmatig beginnen ze met een clubje loerende netwerkers die wachten tot ze hun eigen punt kunnen maken en eindigen ze met een whiteboard vol post-its met de woorden ”verbinden”, ”inspiratie” en ”social media”. Maar in de lift merkte ik al dat ik onder mijn gelijken was, toen de afvalraper/winkeleigenaar van Ecomondo begon over plastic dopjes van een specifiek soort vuurwerk dat ik heb gebruikt voor mijn Cupcakes (zie plaatje. Sorry voor het bibberige rondje en pijltje die net een eicel en spermacel lijken, maar ik zit op de bank te typen en heb geen muis om nette lijntjes mee te tekenen).

cupc met bolletje

Ik voelde me op mijn gemak in dit gezelschap, al durfde ik niet mijn brood te eten, omdat ik die in een (gebruikte!) plastic broodzak had gedaan. Zo stil mogelijk scheurde ik stukjes brood af in mijn tas. Ik zag meer Doppers bij elkaar dan ik ooit had gezien en we brulden collectief ”oooh neeee” toen iemand vertelde dat Gemeente X een confetti-kanon had laten afgaan met dit als resultaat:

confetti.jpg

Er waren veel interessante praatjes en lezingen. Eerst een kleine foto-impressie met een man met een hoofd op elke foto:

  • Dirk Groot alias de Zwerfinator vertelde over hoe hij data verzamelt over zwerfafval. Broodnodig, want veel partijen proberen het probleem van zwerfafval weg te moffelen;
  • Peter Siegel wilde duurzaamheid als vak invoeren op scholen. Hij kwam veel tegenstand tegen. Vreemd. Ik zou het vak zelfs willen uitbreiden naar het vak ”Onrechtkunde” waarin we ook de waarheid onder ogen zien over corrupte geldstromen, fraude in de farmaceutrische industrie, kolinalisme, racisme, het in de steek laten van Papua door Nederland, het verzwijgen van de rol van vrouwen in de wetenschap en dat de cover van Abbey Road eigenlijk een begrafenisstoet voorstelt, omdat Paul McCarthney in 1966 al is overleden (nummer 3 in de Complottheorie top 5). We worden in slaap gesust – vroeger door religie, nu door bezit. Kopen is het opium van het volk, zie de afgeladen straten in het centrum op zaterdag. Iedereen loopt er met volle tassen rond, net als vorige week en de week ervoor. Wat koopt iedereen toch? Geen liefde in ieder geval, want dat past niet in een tasje, tenzij het tasje vol zit met boeken en plastic, want op die manier kun je mijn liefde kopen;
  • Canalcups uit Leiden vertelde over hun verzameling van honderden uit-de-gracht-geviste plastic bekers;
  • Eva Rovers sprak over haar boek Practivisme;
  • Zeer interessant was de invalshoek van een Leidse advocate: hoe zit het juridisch met de plastic soup?
  • De organisator van de conferentie Merijn Tinga alias de Plastic Soup Surfer sprak over consumentisme en in actie komen;
  • En dan was er een meneer die over presentatietechnieken vertelde waardoor ik alleen nog maar aan David Brent uit The Office kon denken:

Ik leerde veel nieuws, zoals dat de oceaan onze belangrijkste bron van zuurstof is en dat fytoplankton ook vol zit met plastic. En dat auto’s plastic afgeven, en de was, maar dat laatste wist ik al. Dat afvalbeleid van veel gemeentes niet goed is. Dat de olieindustrie momenteel lobbiet voor méér plastic, omdat ze bang zijn hun olie strak niet meer kwijt te kunnen. Dat de volgeslibte rivieren in sloppenwijken in Jakarta en Nairobi broedplaatsen zijn voor ziektes. En zeg nou niet dat de Aziatische landen het probleem zijn. Het zijn onze fabrieken die daar produceren.

jakarta

Ik sprak met duikers, wetenschappers, vuilnismannen, afvalrapers en ondernemers en het waren leuke gesprekken. Ik kan me nog wel eens niet op mijn gemak voelen op een conferentie over een onderwerp waar ik iets van af acht te weten. Ik sla dan dicht en begin tegen een genderprofessor over de soep en het weer in plaats van over gender, terwijl ik tegenover onwetende vrienden maar wat graag over gender praat. Iets met Imposter Syndroom geloof ik. Maar hier ging het me aardig af, al kreeg ik wel de wind van voren toen ik begon over papieren rietjes, want RIETJES ZIJN NOOIT NODIG, ook niet als ze van papier zijn. Dat is vaak op activistische bijeenkomsten: er is een lijn van die-hard activisten met veel kennis naar geïnteresseerden die het niet zo nauw nemen. Bij mijn genderconferenties was dat ook. Toen een student eens voorzichtig opperde dat ”het soms ook een bewuste keuze is van de vrouw om kinderen te krijgen en voor het huishouden te zorgen” was er onrustig geschuifel in de zaal. Achter me hoorde ik een grijze feministe sissen: ”Socialisatie”. Hier voelde de boel redelijk harmonieus, maar ik weet de politieke gevoeligheden in plastic land nog niet zo. Wie weet vochten het WNF en Greenpeace met elkaar op het toilet en zat de Plastic Soup Foundation op de eerste rij te knarsetanden (of tarseknanden, zoals de vriend van een vriendin tot 3x toe zei, ondanks dat wij inmiddels al tien minuten schuddebuikten van de lach).

Ik wisselde een beetje tussen ”geïnspireerd” en ”gedeprimeerd” raken. We verdrinken in plastic en het wordt alleen maar erger. De politiek is nog maar weinig geïnteresseerd, ook de Nederlandse politiek, zie dit kaartje waar groen gekleurde landen de plastic vervuiling aanpakken en de rode niet. Nederland is donkeroranje.

oznor

Maar ik wijs ook met een grote vinger naar mezelf. Ik laat dat leuke shirtje van de H&M niet hangen voor een matgeel hennep-tenue. Ik ben erg gehecht aan mijn plastic Oral-B tandenborstels. Ik poetste laatst mijn tanden met een plantengoedje en mistte de lading schuim. Ik vind veel bio-producten stinken en de kleurtjes van Guhl heel mooi. Ik vlieg in twee uur naar Wenen voor 100 euro en neem niet de trein voor 300 euro die er 12 uur over doet. Ik gebruik wel 20x zoveel afval als mijn moeder. Zij koopt vijf kilo aardappelen bij de boer en gooit ze in een groene plastic bak die eruit ziet alsof het het eerste plastic product ooit was. Ik koop voorgesneden aardappeltjes voor twee personen in plastic zakjes. Ik heb laatst een Cheburashka besteld uit de voormalig Sovjet-Unie (zei ik al dat ik een Russische periode had?) met een superlief gezichtje VAN PLASTIC.

dav

Ik denk dat Zalando vlak voor mijn verdediging een extra vrachtwagen heeft gekocht om al mijn potentiële jurken heen en weer te verschepen. Nee, ik ben niet het braafste jongetje van de klas. Sterker nog, ik ben een meisje. En die gebruiken sowieso veel meer plastic dan jongens, al is dat bij mij zwaar verminderd sinds de menstruatiecup. Jongens, even ogen dicht voor het volgende plaatje (net als dat meisjes niet poepen, stoppen ze ook geen omgekeerde siliconen-hoedjes in hun vagina 1x per maand om BLOED op te vangen. ECHT WEL DUS!).

diva-cup-coupon-small-cups-diva-cup-coupon-canada-diva-cup-coupon-2018

Maar, ik gooi NOOIT afval op straat. Ik ben meer iemand die 10 kilometer achter een kauwgompapiertje aan rent dat per ongeluk uit mijn zak valt. Ik heb een afvalprikker van Wijkhelden . Ik probeer steeds meer zero waste producten en tweedehands spullen te kopen. Ik denk na over wat ik überhaupt koop. Maar dat is ook omdat ik alles al heb. Als student had ik Xenos-aanvallen, maar op een gegeven moment heb je gewoon wel genoeg snijplanken, leuke aardappelschilmesje en kussentjes. Ik probeer vooruit te denken: treinreis? Reusable mok mee. Broodjes halen bij Jumbo? Broodzak mee. Geen water mee? Sterven van de dorst. Ik wil meer workshops en presentaties geven om een klein beetje bewustzijn te verspreiden. Ik wil 100 ecologische babietjes baren om er een groen leger van te maken. Zo gaan ze eruit zien:

Hippy#8

Deze conferentie was ook voor mij een wake-up call na alle kleine wake-up call’tjes tijdens juttochten. Ik ga meer moeite doen om mijn voetprint te verkleinen en begin met de low-hanging fruits. Misschien dat we langzaamaan uit onze plastic bubbel kunnen stappen. Want tegen wie strijden we uiteindelijk? Tegen onszelf en consumentisme. Niet economisme, waar Jesse Klaver een boek over schreef. Ik heb het niet gelezen, maar soms lees ik een titel en dan denk ik dat ik al wel precies weet wat er in dat boek staat, dus dat ik het niet meer hoef te lezen. Hij schrijft volgens mij dat niet alles in geld is uit te drukken. Ik denk dat juist ALLES in geld uitgedrukt moet worden. True costs (zie Follow the Money). Wat kost ons de ramp van plastic als je verlies van gezondheid en ecologie in geld uitdrukt? En wie betaalt dit? De industrie moet betalen, maar de industrie wordt gestuurd door ons. En dus moet er iets fundamenteels veranderen in hoe wij leven. Ok, begrepen? Nou doei he, en succes. Ik ben heel benieuwd wat jullie gedachten zijn overigens. Over die complottheorie over Paul van The Beatles bedoel ik. En ik ga nu deze even KOPEN:

zero waste boek

Knutselende kleuters en strandafval

Onlangs gaf ik een workshop aan kleutertjes van het Montessori Kindcentrum Westervoort. Een heerlijke workshop. Al mijn doemscenario’s kwamen niet uit. Piekeraar als ik ben, vreesde ik o.a. dat de veel te hygienisch opgevoede kleutertjes het afval niet wilden aanraken (‘Dat is vies!’ volgens hun vader/moeder/twee vaders/twee moeders/alleenstaande vader/alleenstaande moeder/stiefmoeder/stiefvader/polyamoreuze ouders/transgendervader of transgendermoeder). Ze zouden zwaar met elkaar op de vuist gaan vanwege populaire stukjes plastic. Ze zouden het afval opeten in plaats van ermee knutselen, zodat hun buikjes net zo vol zouden zitten met afval als de buik van deze vogel:

4da17494ccd1d53a241a0000-750-344

Verder bereidde ik me voor op hevige tantrums als de kleuters erachter zouden komen dat ze het plastic niet mee naar huis mochten nemen. Ik googlede op ‘stabiele zijligging’ om deze in woede stikkende kindjes gezond naar huis te laten gaan. Mijn proef op een testkleuter stelde me niet enorm gerust. In vijf minuten tijd produceerde hij een knikkerbaan, een vleermuis, een vis, een bloem, een zon en een helikopter en eiste daarna een kleurplaat van een zebra en een stuk koek.

Maar geen vrees werd waar. Het was prachtig. Ademloos luisterden ze naar mijn praatje. Ze gierden van de lach bij het zien van het zeepaardje met een wattenstokje in zijn staart.

img_20190127_222652_557

data19960476-87d180-e1505486226275

Ze waren ontdaan toen ik een foto toonde van een schildpad verstrikt in een visnet. Nadat alle kleuters hun verhaal over schildpadden hadden gedaan (‘Mijn broer heeft een schildpadknuffel’.) keken we naar het filmpje waarin de schildpad werd bevrijd uit de touwen. Toen ik het schildpadje onder begeleiding van klassieke muziek zijn vrijheid tegemoet zag zwemmen moest ik een traantje wegpinken. Ook vanwege de oprechte verontwaardiging van de kindjes over het dierenleed. Ik dacht: ‘Hoe kan het toch, dat deze kinderen tot in het diepst van hun ziel geraakt worden als ze zien hoe een dier lijdt, en wij niet meer?’ Het is zó logisch om geraakt te worden door het lijden van dieren. En toch verliezen we dat gevoel gaandeweg in het leven. Marianne Thieme niet hoor.

De foto van een zeevogel met een stukje rode ballon in zijn snavel deed één kleuter hevig schrikken. ‘Misschien is die van mij!’ riep hij bang. ‘Ik heb laatst een ballon opgelaten en die was ook rood!’ ‘Of was het deze?’ vroeg ik, en liet een blauw stuk ballon van het strand zien (no mercy voor deze kleuter). ‘Nee, die is blauw’, zei de kleuter. ‘Maar misschien is hij veranderd van kleur’, zei een ander. Kleuterlogica <3.

DAXFvbxUQAEo5HM.jpg

Toen ik een plaatje van mijn Krab met een hobby liet zien, stak een kleuter zijn vinger op. Ik stond klaar om mooie complimenten te incasseren. ‘Ik heb nog vitaminen nodig voor de groente’, zei hij met een piepstemmetje. Ik vroeg me af of ik hier van doen had met een hyperintelligente kleuter die razendsnel verbanden legde tussen afval, klimaat en voedselproblematiek, maar na verduidelijking door de juf: ‘Bij de Lidl kun je vitamine-punten sparen voor een groenteknuffel’, brulde ik: ‘DAT IS NU NIET RELEVANT!!!!’ Nee hoor. Ik wenstte hem veel succes met sparen. Zelf vind ik Bram Broccoli ook wel een lekker ding eigenlijk, voor een groente.

Vitaminis_landscape.jpg

Daarna vroeg ik: ‘Wat vind je allemaal op het strand?’ Ik dacht dat ik me eerst door een lijst van schelpjes, steentjes en kwallen heen moest worstelen om dan De Boodschap erin te hakken. Maar in koor riepen de kids: ‘PLASTIC!!!’ ‘En wat nog meer?’ vroeg ik hoopvol. ‘Troep! Rommel!’ De huidige generatie, aiaiai. Bewustzijn is goed, maar hebben we de boel al zo vervuild dat afval eerder in het oog springt dan mossels en kokkels?

IMG_4198   vs   220px-Shells_on_a_beach_in_Holland.jpg

Nog een staaltje kleuterlogica: ik liet de linkerfoto zien en vroeg: ‘Waar is deze foto gemaakt?’ ‘Texel’, zei een meisje. ‘Hoe weet je dat?’ vroeg ik verbaasd. ‘Omdat ik daar ben geweest’, zei ze. Kleuters zijn mijn nieuwe lievelings.

Na hun les in awareness sloegen we aan het knutselen. En oh, wat een genot! Hun fantasie was grenzeloos, hun enthousiasme eindeloos. Ze bouwden vissen, schildpadden met plastic in hun bek, 3D-bouwwerken die een architect niet na zou kunnen doen, wolfvissen (schijnen te bestaan), haaien met een puntneus en billen en abstracte combinaties van ‘dit is een eiland, dit een bank en dit een onderwaterauto’. Als ik een foto had gemaakt, braken ze alles netjes af en begonnen opnieuw. Een dolfijn, een vogeltje en een dynamisch object waar menig kunstkenner haar tanden op stuk zou bijten. Trots lieten ze elkaar, de juf en mij hun creaties zien

rrem

Aan het einde van de workshop ruimden ze alle plakkauwgom en plastic keurig op, al waren er een paar bedelaartjes bij die vroegen of ze een bepaald stukje plastic (‘Deze is zo lekker zacht’) of een klein bolletje plakkauwgom mee mochten nemen. ‘Dit was het leukste dat ik ooit op school heb gedaan’, zei een meisje. ‘Zelfs K, die nooit vooruit te branden is met knutselen, was niet te stoppen’, zei de juf. Zelfvertrouwen jonguh! Ik vond het fantastisch dat het plastic zo aansloeg. Niks geen dikke LEGO of vijfdubbel verpakte chemische knuffels van Ali-Express. Gewoon gratis rommel van het strand.

De juf maakte een prachtig geheel van de knutselwerken en ik was heel blij.

vlindersnaamloos

img-20190128-wa0008

Ik kom uit een wereld waar je een jaar zwoegt om een wetenschappelijk artikel te publiceren dat niemand leest. Waar promovendi worden opgeleid en worden gedumpt. Waar je tijd en energie gaan zitten in het bij elkaar bluffen van subsidieaanvragen waarvan je de evaluaties schrijft in een politieke taal die altijd zegt dat alles hypergeslaagd was, zodat je weer een jaar vooruit kunt. Kwalitatief goede projecten verdwijnen in de la, omdat er geen oog is voor continuïteit. Ik hou van onderzoek, ik hou van de academie, maar het beleid is prut. Dit heb ik ook tegen de kleuters gezegd en ze waren het met me eens.

Hier was alles eerlijk, direct en open. In plaats van de vraag: ‘Waarom heb je je kwalitatieve onderzoek via purposive sampling opgebouwd en punt 5 en 6 van de COREQ niet gevolgd en denk je dat dit wel representatief is of moet er een gerandomiseerde trial volgen?’ vroeg een kleuter, nadat ik een foto van mezelf had laten zien, lopend op het strand: ‘Als je alleen op het strand was, hoe kon je dan die foto van jezelf maken?’

IMG_4242

Daarnaast heb ik toch het gevoel dat lessen als deze ervoor zorgen dat kleuters bewuster met afval omgaan. Dat kleuter S niet zijn plastic flesje op straat gaat gooien, omdat hij weet dat een meeuw het aan zijn baby kan voeren. Sterker nog, kleuter S zegt f*ck tegen plastic flesjes en wil alleen nog maar een Dopper. Misschien naïef. Misschien gooit hij later als puber zijn blikjes Energy Drink juist op een meeuw om indruk te maken op Shelley uit 3B. Maar ik weet nog hoeveel indruk maatschappelijke onderwerpen op je maken als kind. Mijn zusje had wekenlang last van slappe knieën, omdat haar meester had verteld dat de atoombom zou vallen. Ik weet nog als de dag van gisteren dat we een Wilhelmina-pepermuntje kregen van de mevrouw die koerier was in de Tweede Wereldoorlog en dat ik daarna altijd zat te bedenken waar op mijn fiets ik de verzetskranten zou verbergen.

Ik denk: de plastic soep is één doffe ellende. De productie ervan stijgt de komende jaren explosief. Het is dweilen met de kraan open. Maar hopelijk tikken deze kleutertjes hun ouders op de vingers als deze hun sigarettenpeuken uitdrukken op het strand. En dat helpt een beetje.

img_20190124_131238.jpg

PS Interesse in een plastic soep en kunst workshop? Mail trashworksmail@gmail.com.

Beachcombing Santorini, Greece, May 2016

I am in love with Greece. I think I should live in Greece. I took a quiz on the internet to proof that I indeed have to live in Greece.

greece

To be honest: I had to take four different quizzes before one proofed me right. The other quizzes recommended Thailand, Tanzania and Italy.

In 2013, I was in Greece for the first time. It was one year after I collected my first pieces of beachtrash in Spain and I hadn’t touched those pieces since than. But in Greece, it was on! The beaches were full of treasures and I really got captured by the beachtrash-virus.

griekenl2klein

In May of this year, I went to Santorini with a good friend. During this picture-blog I recommend you to listen to this gorgeous Greek singer.

This is Santorini:

DSC00190 (683x1024)

Of course, we did a little beachcombing:

DSC00236 (1024x683)

…not yet here…

DSC00321

…not yet here…

IMG_4426 (1)

…and not yet here either.

P1030523

Here we are!

DSC00217   DSC00231

DSC00221

The Greek were not really subtle in their trash. Jerrycans and beer crates all over the place! Their primary colours matched the blue of the sea, but it was not really a gain for the landscape.

DSC00227

Little game: count the plastic bottles. All those plastic bottles will end up in little microplastics that will enter our brain via our food. It’s true: Prof Vethaak about microplastics (don’t get distracted by the name Vethaak (Fathook in English :-)). Next time you’re acting weird, insult someone or make a mistake at work, just say: ‘I’m sorry, according to professor Fathook, the microplastics have affected my brain’. Nobody will argue.

DSC00222 (1024x683)

IMG_5237

Happily, we found some small pieces of beachtrash as well that soon will blend in my current collection.

IMG_5238  IMG_5239 (2)

Two beachtrash-pieces that deserve the spotlight. Crushed and weathered stuff, as seen on the left, is my favorite. On the right is a beachtrash-piece that is art in itself: a mechanical mouse that’s running on its wheel-legs.

DSC00230 (1024x683)

I always, literally always, forget to take a plastic bag with me to put the trash in. So I always end up with filling my pockets and shawls with trash….

DSC00378

The roadsides were so messy. People just throw their trash out of the car or dump their garbage without feeling guilty for the rest of their lives. I’ve see this in the Netherlands as well and it amazes me. I mean, I’m the kind of girl that almost plunges herself into a ravine to chase a plastic bag that’s flown away and I get stomach pain when I’ve thrown a plastic non-reusable beer cup on the ground at a festival (which I have carried around with me for one hour by than, anxiously looking for garbage cans).

DSC00380

This refrigerator was not on the beach – otherwise I would definitely have taken it with me.

DSC00114 (1024x683)

The island of Santorini was terribly pittoresque, with the white houses and blue domes. However, the spot above was by far my favorite. I mean, picture below: boring. Picture above: I had to bring myself to a hold not to climb over the fence and start digging in this gorgeous mess.

DSC00282

 

DSC00301 (2)

I had to add this picture to this blog. These were the most badly decorated holiday apartments I ever saw. I mean, WTF: a giant bear on a green couch in white concrete surroundings with yellow birdcages on the wall? How many murders  have taken place here?? And by whom? 1. the crazy hostess that at nighttime dresses up like a clown; 2. the bear that secretly carries sharp knifes in his fur?

IMG_4444

We visited this awesome bookstore. The owner even slept in this bookstore, how romantic! Books are, after humans, my best friends.

P1030517 (1024x768)

I find this a very funny and filmish picture. My friend said: this is how people look after 20 years of marriage hahaha. The man is the hotelowner who took us, and the other guests, on a trip to a great fish-restaurant. The other guests were all above the 50, but we had a great time. There was that couple that had traveled by motorcycle to music festivals in Europe and a very kind retired consultant from Canada who wanted to travel to Greece after he’d seen Mamma Mia. Next time I want to have fun, I’ll join a boattrip for retired people (where frauds try to sell you mattresses and stuff) .

P1030615 (2)

All in all, we had a great stay. I did not collect supermuch plastic, but enough to get challenged by new shapes. To finish we have a few advises for the Greek government to combat the crisis, because we really really wish them the best: 1. raise the entrance fees for the ruins and the the bus-fare at Santorini; 2. cut down on restaurant personnel. It’s not necessary having two men lure you in, one man to take the order, one man to bring the food, another man to bring free drinks and say you’re gorgeous and yet another person to bring you the bill.

DSC00386

Freedom <3!

 

Beachcombing Texel April 2016

Last weekend I was at Texel, an island in the north of the Netherlands. My parents rent a house there for some weeks and I came over to visit with my sister (that made quite a lot of the pics below).

Map Texel

IMG_4242

This is always a gorgeous moment: crossing the dunes and seeing the sea. Sea equals freedom equals silence equals peace equals ‘plastic soup’ equals drinking a nice beer or coffee with sand between the toes after a long walk. Everything tastes better when you have sand between your toes. I even could eat disgusting garlic-olives then.

IMG_4177 (2)

The job starts: looking for trash. I seem to always have this position when I beachcomb, like a curved old puppet. They should not put me on the catwalk like this.

IMG_4198

Suddenly I saw this spot. Oh poor environment, dealing with this Plastic Age! Even when we stop using plastic now, the oceans will be filled with tons of plastic for the coming ages. But my beachcomb-heart started to pound faster. I felt a bit like a drug addict that sees some free cocaine lying around, I guess. However, at this point I have to admit something – I do it now, before my friends and family tell something about it in some documentary they will shoot about me in 10 years: I do not pick up áll of the trash. I’m not a die hard beachcleaner. When it’s really ugly I don’t take it with me. Sorry, ocean! Sorry, environmentalists that will now call me a hypocrite! I’m a typical product of my generation: we want to save the world, but having fun is important as well. Carrying dirty shoes and artistically uninteresting soda packages with me is not fun. To counterbalance this, I’m conscious about my use of plastic, recycle as much as possible, print my cards on biological paper, give money to the Plastic Soup Foundation, and tell you to stop using plastic and start cleaning beaches (I recommend to pick up dirty shoes and uninteresting soda packages).

IMG_4216  IMG_4305

Not all beachfinds-credits go to me. I’ve gathered some good apprentices, like my dad and my sister. My dad found the gorgeous piece of plastic that looks like a skyline of a city or a factory. My sister found a great piece of a shell that will make a fantastic bird-pecker.

IMG_4236

Such a happy beachcomber!

IMG_4234 (2)

Here I am trying to transfer my absolute passion for a damaged plastic bottle that I found. I truly see a great future for this bottle. It could become a vase or a dress or a space ship.

IMG_4172

Mostly I don’t see shit of the landscape, because I walk with my nose in the sand, like a police dog looking for traces. But the view is worth looking up every now and then. The colours of the West Frisian Islands are stunning.

IMG_4157

Yeah, new stash’s in and the plastic soup’s boilin’.

IMG_4193

I am so dedicated to my trash that after waking up, I wash my pieces of plastic even before I take a shower or dress myself.

IMG_4196

IMG_4207

I found many, many great pieces of plastic. As my sister said: it was really an elite beachcombing beach – trash for connoiseurs. Sometimes I just find plane pieces of plastic and a lot of lids, but at Texel, I found funny and extraordinary shapes. It was like shopping at Louis Vuitton instead of the Primark. The two small lids will become vases for Plastic Soup Plants. The round, yellowish thing in the right under corner makes a perfect body for a beachtrash beatle.

IMG_4209

The wind blew these yellow pieces of plastic of the table. OMG, the shock I had when I admired my new stash and I didn’t see the yellow pieces I wanted to use as eyes or as polka dots on a sweater! I thought the chicken had eaten them, because animals do eat plastic soup. And they DIE of it. DIE. Happily, I found them back in the garden.

IMG_4250

I visited the art gallery of Maria Roelofsen as well. She is also a passionate beachcomber. It’s always nice to be in touch with someone who understands the thrill of a gorgeous piece of plastic. She makes art of large pieces of plastic while I pick up only the small stuff. Large pieces scare me, because they’re large. But, this time, I decided to push my boundaries a bit and I collected some big pieces as well. Don’t know yet what I’m going to do with it.

IMG_4222

The saddest moment in a beachcomber’s life: leaving the island…

IMG_4228

…because suddenly I am not the free girl at the beach anymore, but some crazy chick in the train that carries a bag of trash.

Check http://www.trashworks.nl for my art!